{"id":6321,"date":"2025-05-20T15:08:45","date_gmt":"2025-05-20T13:08:45","guid":{"rendered":"https:\/\/plantvoice.farm\/?p=6321"},"modified":"2026-09-01T01:45:48","modified_gmt":"2026-08-31T23:45:48","slug":"zaraza-pomidora-jak-ja-rozpoznac-i-zwalczyc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/zaraza-pomidora-jak-ja-rozpoznac-i-zwalczyc\/","title":{"rendered":"Zaraza pomidora: jak j\u0105 rozpozna\u0107 i zwalczy\u0107"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaraz\u0119 pomidora \u2014 czyli zaraz\u0119 ziemniaka na pomidorach \u2014 rozpoznaje si\u0119 po dw\u00f3ch rzeczach naraz: <strong>br\u0105zowych plamach o t\u0142ustym, jakby zamoczonym wygl\u0105dzie<\/strong> na wierzchu li\u015bcia i <strong>delikatnym bia\u0142oszarym nalocie od spodu<\/strong>, dok\u0142adnie pod plam\u0105. Je\u015bli s\u0105 obie, to <em>Phytophthora infestans<\/em>, a nie inna choroba. I dzia\u0142a si\u0119 dzisiaj, nie w weekend: przy wilgotnych nocach i temperaturze 15-20 stopni zdrowa ro\u015blina przepada w cztery dni.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Jak j\u0105 rozpozna\u0107 w trzydzie\u015bci sekund<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Patrz w tej kolejno\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li><strong>Wierzch li\u015bcia.<\/strong> Nieregularne plamy, br\u0105zowe albo ciemnozielone, wygl\u0105daj\u0105ce na mokre lub nat\u0142uszczone, rosn\u0105ce od brzegu do \u015brodka. Nie s\u0105 okr\u0105g\u0142e i nie maj\u0105 pier\u015bcieni.<\/li><li><strong>Sp\u00f3d li\u015bcia, pod \u015bwiat\u0142o.<\/strong> Delikatny bia\u0142oszary nalot na granicy plamy. To zarodnikowanie \u2014 i to jest dow\u00f3d.<\/li><li><strong>\u0141odyga.<\/strong> Br\u0105zowe, wyd\u0142u\u017cone plamy, kt\u00f3re j\u0105 obejmuj\u0105. Kiedy tam dotr\u0105, wszystko powy\u017cej jest stracone.<\/li><li><strong>Owoc.<\/strong> Br\u0105zowe, twarde, nieregularne, zapadni\u0119te pola z pofalowan\u0105 sk\u00f3rk\u0105. Pomidor nie gnije mi\u0119kko: twardnieje.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tempo jest cz\u0119\u015bci\u0105 rozpoznania. Zaraza posuwa si\u0119 w dniach, nie w tygodniach. Je\u015bli ro\u015blina w tydzie\u0144 przesz\u0142a ze zdrowej w p\u00f3\u0142 br\u0105zow\u0105, ju\u017c wiesz, co to jest.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nie pomyl jej: trzy choroby, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 podobnie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tu przepada po\u0142owa zabieg\u00f3w, bo stosuje si\u0119 nie to, co trzeba.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th><\/th><th>Co widzisz<\/th><th>Co to jest<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td><strong>Zaraza ziemniaka<\/strong><\/td><td>br\u0105zowa t\u0142usta plama + bia\u0142y nalot od spodu, szybki post\u0119p<\/td><td><em>Phytophthora infestans<\/em><\/td><\/tr><tr><td><strong>Alternarioza<\/strong><\/td><td>br\u0105zowe, <strong>okr\u0105g\u0142e plamy z koncentrycznymi pier\u015bcieniami<\/strong>, jak tarcza strzelnicza, zaczynaj\u0105c od dolnych li\u015bci<\/td><td><em>Alternaria solani<\/em><\/td><\/tr><tr><td><strong>Brunatna plamisto\u015b\u0107 li\u015bci<\/strong><\/td><td>\u017c\u00f3\u0142te plamy na wierzchu, <strong>oliwkowobr\u0105zowy aksamit<\/strong> pod spodem, g\u0142\u00f3wnie pod os\u0142onami<\/td><td><em>Passalora fulva<\/em><\/td><\/tr><tr><td><strong>Sucha zgnilizna wierzcho\u0142kowa<\/strong><\/td><td><strong>czarne, zapadni\u0119te pole u nasady owocu<\/strong>, li\u015bcie bez objaw\u00f3w<\/td><td>to nie grzyb: brak wapnia i nier\u00f3wne podlewanie<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ostatnia jest najwa\u017cniejsza do wykluczenia: suchej zgnilizny wierzcho\u0142kowej <strong>nie leczy si\u0119 fungicydem<\/strong>, tylko podlewaniem. Kto na ni\u0105 opryskuje, traci \u015brodek i zostaje z problemem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Co zrobi\u0107 dzisiaj, w tej kolejno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li><strong>Usu\u0144 i wynie\u015b z uprawy<\/strong> wszystkie pora\u017cone li\u015bcie i owoce. Nie zostawiaj ich na ziemi i nie wrzucaj do kompostu: zarodniki \u017cyj\u0105 dalej.<\/li><li><strong>Rozlu\u017anij ro\u015blin\u0119.<\/strong> Usu\u0144 dolne li\u015bcie, rozdziel to, co si\u0119 styka, wy\u0142am wilki. Powietrze osusza li\u015b\u0107, a suchy li\u015b\u0107 si\u0119 nie zara\u017ca.<\/li><li><strong>Podlewaj tylko pod korze\u0144<\/strong>, rano. Nigdy zraszaczem i nigdy wieczorem: dwie godziny mokrego li\u015bcia w nocy wystarcz\u0105.<\/li><li><strong>Zabezpieczaj to, co zdrowe<\/strong>, a nie to, co chore. \u015arodek chroni jeszcze czyst\u0105 tkank\u0119; na gotowej plamie nie zrobi nic.<\/li><li><strong>Powtarzaj<\/strong> zgodnie z etykiet\u0105 i odnawiaj po ka\u017cdym deszczu powy\u017cej 15-20 milimetr\u00f3w.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O \u015brodkach: podstaw\u0105 pozostaj\u0105 preparaty <strong>miedziowe<\/strong>, dopuszczone w uprawie ekologicznej, z limitem zu\u017cycia na hektar i rok, kt\u00f3rego trzeba przestrzega\u0107. W uprawie konwencjonalnej s\u0105 skuteczniejsze fungicydy o dzia\u0142aniu wg\u0142\u0119bnym. W obu przypadkach decyduje etykieta: dopuszczona uprawa, dawka, karencja i maksymalna liczba zabieg\u00f3w. \u015arodek na ziemniaka nie jest automatycznie \u015brodkiem na pomidora \u2014 a przy zarazie ta pomy\u0142ka zdarza si\u0119 najcz\u0119\u015bciej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli plama obejmuje ju\u017c \u0142odyg\u0119, wyrwij ro\u015blin\u0119 w ca\u0142o\u015bci. Zostawiaj\u0105c j\u0105, zostawiasz fabryk\u0119 zarodnik\u00f3w obok zdrowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Warunki, kt\u00f3re j\u0105 wyzwalaj\u0105 \u2014 wa\u017cniejsze ni\u017c kalendarz<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaraza nie przychodzi z powodu miesi\u0105ca, tylko z powodu pogody. Potrzebuje trzech rzeczy naraz:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>wilgotno\u015bci powietrza powy\u017cej 90%<\/strong> przez kilka godzin z rz\u0119du;<\/li><li><strong>temperatury od 15 do 20 stopni<\/strong>, czyli takiej jak w noc p\u00f3\u017anego lata;<\/li><li><strong>mokrego li\u015bcia<\/strong> przez co najmniej dwie godziny \u2014 deszcz, rosa albo zraszanie.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tego uk\u0142adu pilnujesz. Po dw\u00f3ch takich nocach zabieg zapobiegawczy ma sens, nawet je\u015bli nic nie wida\u0107. Wcze\u015bniej nie ma.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Na przysz\u0142y rok<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Odmiany odporne lub tolerancyjne<\/strong> na <em>Phytophthora<\/em>: dzia\u0142anie o najwi\u0119kszym efekcie i najrzadziej stosowane.<\/li><li><strong>Daszek nad pomidorami.<\/strong> W polskim klimacie to najskuteczniejszy pojedynczy zabieg, bo wyklucza mokry li\u015b\u0107.<\/li><li><strong>Szerszy rozstaw<\/strong> i palikowanie, kt\u00f3re rozdziela ro\u015bliny. Zag\u0119szczenie to wilgo\u0107.<\/li><li><strong>Zmianowanie<\/strong>: pomidor, ziemniak, bak\u0142a\u017can i papryka wracaj\u0105 na to samo miejsce najwcze\u015bniej po trzech latach.<\/li><li><strong>\u015aci\u00f3\u0142ka<\/strong> pod krzakiem, \u017ceby deszcz nie rozbryzgiwa\u0142 ziemi na dolne li\u015bcie.<\/li><li><strong>Resztki precz<\/strong> po sezonie. Sprawca zimuje tam i w zapomnianych bulwach ziemniaka \u2014 i stamt\u0105d zwykle zaczyna si\u0119 nast\u0119pny rok.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tu wchodzi czytanie ro\u015bliny<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czujnik w \u0142odydze nie widzi grzyba. Od tego jest twoje oko, i po to jest ten tekst.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Robi co innego: ostrzega przed gruntem, kt\u00f3ry grzyb wykorzystuje. Ro\u015blina podlewana nier\u00f3wno waha si\u0119 mi\u0119dzy stresem a nadmiarem, a w tym wahaniu li\u015b\u0107 zostaje mokry d\u0142u\u017cej, ni\u017c powinien, i tkanka staje si\u0119 podatniejsza. Ro\u015blina m\u00f3wi o tym wcze\u015bniej: jej zu\u017cycie wody zmienia si\u0119 na kilka dni przed tym, zanim cokolwiek wida\u0107 na li\u015bciu. Podlewanie wed\u0142ug potrzeby zamiast wed\u0142ug kalendarza odbiera zarazie jeden z jej trzech warunk\u00f3w. O tym, jak si\u0119 to czyta, pisali\u015bmy w tekstach <a href=\"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/stres-wodny-u-roslin-wykryj-go-zanim-pojawia-sie-objawy\/\">jak wykry\u0107 stres wodny przed objawami<\/a> i <a href=\"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/czujnik-przeplywu-soku-zuzycie-wody-rosliny\/\">jak dzia\u0142a czujnik przep\u0142ywu soku<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Najcz\u0119stsze pytania<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Po czym pozna\u0107 zaraz\u0119 na pomidorach?<\/strong> Po dw\u00f3ch znakach naraz: br\u0105zowych, t\u0142usto wygl\u0105daj\u0105cych plamach na wierzchu li\u015bcia i delikatnym bia\u0142oszarym nalocie po spodniej stronie, dok\u0142adnie pod plam\u0105. Post\u0119p liczy si\u0119 w dniach. Je\u015bli plamy s\u0105 okr\u0105g\u0142e i maj\u0105 koncentryczne pier\u015bcienie, to alternarioza, a nie zaraza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czy da si\u0119 uratowa\u0107 pora\u017con\u0105 ro\u015blin\u0119?<\/strong> Je\u015bli zaj\u0119te s\u0105 tylko li\u015bcie \u2014 tak: usuwa si\u0119 je, rozlu\u017ania ro\u015blin\u0119, podlewa pod korze\u0144 i chroni zdrow\u0105 tkank\u0119. Je\u015bli plama obejmuje \u0142odyg\u0119 \u2014 nie: tak\u0105 ro\u015blin\u0119 wyrywa si\u0119 i wynosi z uprawy, bo dalej produkuje zarodniki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czym opryskiwa\u0107 pomidory na zaraz\u0119?<\/strong> Podstaw\u0105 s\u0105 preparaty miedziowe, dopuszczone w uprawie ekologicznej, z limitem na hektar i rok. W uprawie konwencjonalnej s\u0105 skuteczniejsze fungicydy wg\u0142\u0119bne. W obu przypadkach obowi\u0105zuje etykieta: dopuszczona uprawa, dawka, karencja i liczba zabieg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Czy mo\u017cna je\u015b\u0107 pomidory z pora\u017conej ro\u015bliny?<\/strong> Zdrowe owoce z pora\u017conej ro\u015bliny tak, z zachowaniem karencji zastosowanego \u015brodka. Owoce z br\u0105zowymi, twardymi plamami odrzuca si\u0119: mi\u0105\u017csz pod spodem jest ju\u017c zmieniony, nawet je\u015bli z zewn\u0105trz wygl\u0105da niewinnie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kiedy pojawia si\u0119 zaraza pomidora?<\/strong> Gdy zbiegn\u0105 si\u0119 wilgotno\u015b\u0107 powy\u017cej 90%, temperatura od 15 do 20 stopni i kilka godzin mokrego li\u015bcia. Zwykle p\u00f3\u017anym latem i jesieni\u0105, ale decyduje pogoda, a nie miesi\u0105c: dwie wilgotne lipcowe noce wystarcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Chcesz podlewa\u0107 wed\u0142ug potrzeby zamiast wed\u0142ug kalendarza?<\/strong> <a href=\"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/agronom-na-zadanie\/\">Porozmawiaj z naszymi agronomami<\/a> o monitoringu twojej uprawy albo popro\u015b o test czujnika Plantvoice.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><script type=\"application\/ld+json\"> {   \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",   \"@type\": \"FAQPage\",   \"mainEntity\": [     {       \"@type\": \"Question\",       \"name\": \"Po czym pozna\u0107 zaraz\u0119 na pomidorach?\",       \"acceptedAnswer\": {         \"@type\": \"Answer\",         \"text\": \"Po dw\u00f3ch znakach naraz: br\u0105zowych, t\u0142usto wygl\u0105daj\u0105cych plamach na wierzchu li\u015bcia i delikatnym bia\u0142oszarym nalocie po spodniej stronie, dok\u0142adnie pod plam\u0105. Post\u0119p liczy si\u0119 w dniach. Je\u015bli plamy s\u0105 okr\u0105g\u0142e i maj\u0105 koncentryczne pier\u015bcienie, to alternarioza, a nie zaraza.\"       }     },     {       \"@type\": \"Question\",       \"name\": \"Czy da si\u0119 uratowa\u0107 pomidora pora\u017conego zaraz\u0105?\",       \"acceptedAnswer\": {         \"@type\": \"Answer\",         \"text\": \"Je\u015bli zaj\u0119te s\u0105 tylko li\u015bcie, tak: usuwa si\u0119 je, rozlu\u017ania ro\u015blin\u0119, podlewa pod korze\u0144 i chroni zdrow\u0105 tkank\u0119. Je\u015bli plama obejmuje \u0142odyg\u0119, nie: tak\u0105 ro\u015blin\u0119 wyrywa si\u0119 i wynosi z uprawy, bo dalej produkuje zarodniki.\"       }     },     {       \"@type\": \"Question\",       \"name\": \"Czym opryskiwa\u0107 pomidory na zaraz\u0119?\",       \"acceptedAnswer\": {         \"@type\": \"Answer\",         \"text\": \"Podstaw\u0105 s\u0105 preparaty miedziowe, dopuszczone w uprawie ekologicznej, z limitem na hektar i rok. W uprawie konwencjonalnej s\u0105 skuteczniejsze fungicydy wg\u0142\u0119bne. W obu przypadkach obowi\u0105zuje etykieta: dopuszczona uprawa, dawka, karencja i liczba zabieg\u00f3w.\"       }     },     {       \"@type\": \"Question\",       \"name\": \"Czy mo\u017cna je\u015b\u0107 pomidory z ro\u015bliny pora\u017conej zaraz\u0105?\",       \"acceptedAnswer\": {         \"@type\": \"Answer\",         \"text\": \"Zdrowe owoce z pora\u017conej ro\u015bliny tak, z zachowaniem karencji zastosowanego \u015brodka. Owoce z br\u0105zowymi, twardymi plamami odrzuca si\u0119: mi\u0105\u017csz pod spodem jest ju\u017c zmieniony, nawet je\u015bli z zewn\u0105trz wygl\u0105da niewinnie.\"       }     },     {       \"@type\": \"Question\",       \"name\": \"Kiedy pojawia si\u0119 zaraza pomidora?\",       \"acceptedAnswer\": {         \"@type\": \"Answer\",         \"text\": \"Gdy zbiegn\u0105 si\u0119 wilgotno\u015b\u0107 powy\u017cej 90 procent, temperatura od 15 do 20 stopni i kilka godzin mokrego li\u015bcia. Zwykle p\u00f3\u017anym latem i jesieni\u0105, ale decyduje pogoda, a nie miesi\u0105c: dwie wilgotne lipcowe noce wystarcz\u0105.\"       }     }   ] } <\/script><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">HERO_PROMPT: Ultra-realistic editorial photograph of a tomato leaf showing late blight: irregular oily brown-black lesions on the upper surface and a fine white-grey downy sporulation along the edge of the lesion on the underside, a staked tomato plant with green trusses blurred behind, damp early-morning garden light. Extreme detail on the lesion margin and the downy white growth: visible texture, natural imperfections, true-to-life colour, water droplets on the leaf. Shot on a full-frame DSLR, 100mm macro lens, shallow depth of field with clean bokeh, soft natural daylight, high dynamic range, realistic shadows and highlights, subtle analogue film grain (Kodak Portra 400), cinematic colour grading, elegant editorial composition, agricultural documentary aesthetic, photorealistic, ultra-detailed, 8K, masterpiece quality. No text, no watermark, no logo, no captions, no cartoon, no 3D render, no illustration, no AI-glossy plastic look, no oversaturated colours, no human faces in focus, no branded products or readable labels.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zaraz\u0119 pomidora \u2014 czyli zaraz\u0119 ziemniaka na pomidorach \u2014 rozpoznaje si\u0119 po dw\u00f3ch rzeczach naraz: br\u0105zowych plamach o t\u0142ustym, jakby zamoczonym wygl\u0105dzie na wierzchu li\u015bcia i delikatnym bia\u0142oszarym nalocie od spodu, dok\u0142adnie pod plam\u0105. Je\u015bli s\u0105 obie, to Phytophthora infestans, a nie inna choroba. I dzia\u0142a si\u0119 dzisiaj, nie w weekend: przy wilgotnych nocach i&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":6320,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"content-type":"","rank_math_title":"Zaraza pomidora: jak j\u0105 rozpozna\u0107 i zwalczy\u0107","rank_math_description":"Br\u0105zowe, jakby t\u0142uste plamy na wierzchu i bia\u0142y nalot pod spodem to zaraza. Jak odr\u00f3\u017cni\u0107 j\u0105 od alternariozy i suchej zgnilizny i co zrobi\u0107 jeszcze dzi\u015b.","rank_math_focus_keyword":"zaraza pomidora","rank_math_canonical_url":"","rank_math_robots":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-6321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6321"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6324,"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6321\/revisions\/6324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/plantvoice.farm\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}