Popilia japońska (Popillia japonica), zwana też chrząszczem japońskim, to w Unii Europejskiej priorytetowy organizm kwarantannowy. Występuje na stałe w północnych Włoszech, z ogniskami w Szwajcarii i na południu Niemiec. W praktyce oznacza to, że w strefach wyznaczonych obowiązują ograniczenia przemieszczania ziemi i resztek roślinnych, a każde podejrzenie należy zgłosić organowi ochrony roślin. Na plantacji pilnuje się jej trzema metodami naraz (pułapki, obserwacja, próby gleby), a ochronę koncentruje się w oknie lotu dorosłych, od czerwca do września.
Dwa fakty wpływają na decyzje. Władze regionalne Lombardii i Piemontu odradzają pułapki feromonowe w ogrodach i warzywnikach prywatnych, bo wabik przyciąga więcej dorosłych, niż pułapka łapie. I winorośl zwykle znosi do 30% ubytku liści bez straty plonu, według służby fitosanitarnej szwajcarskiego kantonu Ticino. Nie każdy nadgryziony liść wymaga oprysku.
Jeśli czytasz to pod koniec października, sezon dorosłych chrząszczy się skończył. Teraz praca odbywa się w glebie, gdzie zimują larwy.
Jak ją rozpoznać
Dorosły chrząszcz ma około centymetra, metalicznie zielone przedplecze i miedziane pokrywy. Cecha, która rozwiewa wątpliwości, to białe kępki włosków na odwłoku: pięć z każdej strony i dwie na ostatnim segmencie. Podobne skarabeusowate nie mają takiego układu.
Szkoda jest równie charakterystyczna. Dorosłe zjadają blaszkę liściową i zostawiają nerwy nietknięte, więc liść wygląda jak koronka. Larwy żyją w glebie i zjadają korzenie traw. Do ulubionych roślin należą winorośl, leszczyna, róża, lipa, borówka, jeżyna, wiśnia i soja.
Gdzie występuje i co znaczą strefy
Europejskie ognisko pojawiło się w 2014 roku w dolinie rzeki Ticino, między Piemontem a Lombardią, i od tamtej pory rozszerza się na północy Włoch. Strefy wyznaczono też w Szwajcarii, a według niemieckiego komunikatu fitosanitarnego z lipca 2026 ogniska są w Badenii-Wirtembergii (Fryburg Bryzgowijski, Lörrach) i w Hesji (Trebur). Strefy te leżą daleko od Polski; aktualny stan u nas ustala Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN).
Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/1584 określa obszar wyznaczony w dwóch częściach. Poza nim nie ma trzeciej strefy unijnej, jest reszta terytorium, na której prowadzi się nadzór.
| Strefa | Co oznacza | Co za tym idzie |
|---|---|---|
| Porażona | urzędowo potwierdzone występowanie oraz pas co najmniej 3 km wokół | środki ograniczania, zakaz wywozu ziemi i resztek roślinnych w czasie lotu, warunki dla wywożonych roślin |
| Buforowa | pas co najmniej 15 km poza strefą porażoną | kontrole wzrokowe i kontrole szkółek |
| Poza obszarem wyznaczonym | brak potwierdzonego występowania | urzędowe badania, zgłaszanie każdego podejrzenia |
We Włoszech regiony stosują te granice do całych gmin. Emilia-Romania, decyzją nr 6152 z 30 marca 2026, rozszerzyła strefę porażoną do dziewięciu gmin w prowincji Piacenza, a strefę buforową do kolejnych gmin w prowincjach Piacenza i Parma. Lombardia zaktualizowała swoje granice dekretem z 25 listopada 2025, a Piemont uruchomił na 2026 rok plan z około 1200 pułapkami typu „attract and kill”.
Mapy zmieniają się co roku. Sprawdzaj stronę swojej służby ochrony roślin, a nie mapę z poprzedniego sezonu.
Co wynika z przepisów
- W strefie porażonej, w czasie lotu dorosłych: nieprzetworzone resztki roślinne nie mogą opuszczać strefy (poza zamkniętymi pojazdami, z magazynowaniem i kompostowaniem w zamkniętych obiektach poza obszarem), a także wierzchnia warstwa gleby i podłoże uprawowe, chyba że zostały poddane obróbce.
- W szkółkach na obszarze wyznaczonym: co najmniej jedna kontrola urzędowa rocznie między czerwcem a sierpniem, co najmniej dwie kontrole własne w tym samym okresie i natychmiastowe powiadomienie służby, gdy pojawią się dorosłe chrząszcze.
- Dla roślin wywożonych z obszaru: obowiązują warunki rozporządzenia (UE) 2019/2072.
- Dla wszystkich: podejrzenie zgłasza się od razu organowi ochrony roślin, ze zdjęciem, datą i miejscem. Konkretną procedurę w Polsce wskaże wojewódzki inspektorat ochrony roślin i nasiennictwa.
- W podróży: owad jedzie na gapę w bagażu, pojazdach i opakowaniach. Po powrocie z północnych Włoch, Szwajcarii czy południa Niemiec sprawdź bagaże i samochód.
Dlaczego pułapki w ogrodzie szkodzą
Pułapki feromonowe i z wabikiem kwiatowym działają: łapią chrząszcze. Problemem jest zasięg. Wabik przyciąga dorosłe z daleka, a część z nich nie wpada do pułapki, tylko siada na roślinach dookoła. Na dużej powierzchni, przy zaprojektowanej sieci, bilans jest dodatni. W ogrodzie czy warzywniku się odwraca: sprowadziłeś więcej owadów, niż usunąłeś, i sprowadziłeś je na własne rośliny.
Pułapki z planów urzędowych to coś innego. W strefie porażonej służą do odłowu masowego, w liczbie i miejscach wyznaczonych przez służbę ochrony roślin, i nie wolno ich przestawiać ani naruszać.
Jeśli masz ogród lub mały sad: żadnych pułapek. Obserwacja roślin, ręczne zbieranie dorosłych wcześnie rano, gdy są mniej ruchliwe, i zgłoszenie znaleziska.
Monitoring w gospodarstwie: trzy metody naraz
- Pułapki. Pokazują, kiedy pojawiają się dorosłe i jak rośnie krzywa. Tylko w gospodarstwach, na brzegach i z dala od chronionych upraw.
- Obserwacja wzrokowa. Licz dorosłe na stałej liczbie roślin, zawsze tych samych, zawsze o tej samej porze. To jedyna dana, która opisuje, co dzieje się na twojej uprawie. Dorosłe żerują głównie przy powietrzu 21 do 35 °C i wilgotności powyżej 60%, a podczas deszczu prawie wcale.
- Próby gleby. Pobiera się je z trawników i międzyrzędzi blisko miejsc z największą liczbą odłowów, by policzyć larwy. Pokazują, czy presja wzrośnie w przyszłym roku.
Cykl to jedno pokolenie w roku: lot dorosłych od czerwca do września ze szczytem w połowie lipca, jaja składane pod darnią, zwykle na wilgotnych łąkach, larwy zimujące na głębokości 10 do 25 cm i wychodzące wyżej wiosną.
Co robić w gospodarstwie
W oknie lotu dorosłych, od czerwca do września:
- siatki ochronne tam, gdzie uprawa na to pozwala, zamknięte przed pojawieniem się chrząszczy;
- przy niewielkiej liczbie dorosłych zbieranie ręczne lub miejscowe zabiegi o szybkim działaniu, środkami zarejestrowanymi do uprawy;
- zabiegi chemiczne tylko po przekroczeniu progu, nie według kalendarza, i nigdy w czasie oblotu pszczół.
W glebie, gdzie rozstrzyga się następny rok:
- przeciw larwom grzyby i nicienie entomopatogeniczne, zgodnie z warunkami z etykiety;
- unikać nawadniania trawników i międzyrzędzi w letnich tygodniach przed składaniem jaj, bo jaja potrzebują wilgotnej gleby;
- płytka uprawa gleby wiosną i jesienią, tam gdzie uprawa na to pozwala.
W winnicy próg, który oszczędza zabiegi: do około 30% ostatecznej powierzchni liści plon zwykle nie cierpi. Zależy to od wigoru, odmiany i powtarzających się szkód w kolejnych latach. Warto zmierzyć ubytek przed zabiegiem.
Gdzie wchodzi odczyt rośliny
Czujnik w pniu nie liczy chrząszczy. Robią to pułapki i oko.
Ale gospodarka wodna latem wpływa na składanie jaj w glebie i na jakość owocu. Obniżenie wilgotności między rzędami bez wprowadzania drzewa w stres wymaga wiedzy, ile wody roślina naprawdę zużywa, a nie ile jej dałeś. Roślina mówi o tym wcześniej: przepływ soku spada na kilka dni przed tym, zanim widać to w koronie.
Czujnik Plantvoice mierzy w pniu ciągle przepływ i zasolenie soku i zamienia je w jedną wskazówkę: nawadniać teraz czy poczekać. Zobacz, jak wykryć stres wodny przed objawami i jak działa czujnik przepływu soku.
Najczęstsze pytania
Jak rozpoznać popilię japońską? Dorosły chrząszcz ma około centymetra, metalicznie zielone przedplecze, miedziane pokrywy, pięć białych kępek włosków po każdej stronie odwłoka i dwie na ostatnim segmencie. Szkoda to szkieletyzowany liść z nienaruszonymi nerwami.
Czy pułapki na popilię japońską działają? W gospodarstwie tak, jeśli stoją na brzegach i są zaplanowane jako sieć. W ogrodzie i warzywniku odradza się je: wabik przyciąga więcej dorosłych, niż pułapka łapie, a nadwyżka siada na sąsiednich roślinach.
Ile ubytku liści znosi winorośl? Zwykle do 30% ostatecznej powierzchni liści bez straty plonu, zależnie od wigoru, odmiany i wcześniejszych szkód.
Co zrobić, jeśli znajdę popilię japońską? Zrobić zdjęcie, zapisać datę i miejsce i zgłosić służbie ochrony roślin (w Polsce wojewódzki inspektorat PIORiN). To priorytetowy organizm kwarantannowy UE, a każde zgłoszenie pomaga wyznaczać strefy.
Kiedy latają dorosłe chrząszcze? Od czerwca do września, ze szczytem w połowie lipca. Larwy rozwijają się w glebie, zimują na głębokości 10 do 25 cm i wychodzą wyżej wiosną.
Chcesz zarządzać wodą w oknie, w którym rozstrzyga się zarówno owoc, jak i jaja w glebie? Porozmawiaj z naszymi agronomami albo poproś o test czujnika Plantvoice na swoich roślinach.
