Jeśli czerwona kropka, którą zobaczyłeś, biegała po murze, parapecie albo nagrzanym kamieniu, nie musisz nic robić. Najczęściej to Balaustium murorum albo podobne roztocze: nie gryzie i nie szkodzi uprawom. Jeśli natomiast siedziała pod liściem, w bardzo cienkiej pajęczynce, a liść z wierzchu jest jasno nakrapiany, masz przed sobą Tetranychus urticae, czyli przędziorka chmielowca. On wyrządza prawdziwe szkody.
To dwa różne zwierzęta, które dzielą jedno przezwisko. Pomyłka kosztuje w obie strony: jedni opryskują mur, inni lekceważą sad czy winnicę.
Jak je odróżnić na pierwszy rzut oka
| Ten z muru | Przędziorek z roślin | |
|---|---|---|
| Gdzie go widać | mury, kamienie, parapety, nasłonecznione tarasy | spód liści |
| Wygląd | jaskrawoczerwony, widoczny gołym okiem, biega szybko | 0,5 mm, szarozielony lub żółtawy z dwiema ciemnymi plamkami; zimujące samice robią się pomarańczowe |
| Pajęczyna | brak | jest, cienka, między liśćmi |
| Szkody | żadnych dla roślin | jasne nakrapianie, brązowienie, opadanie liści |
| Co robić | nic | prawdziwa walka |
Najszybszy test to pajęczyna. Przędziorek ją tka i pod światło widać ją dobrze. Roztocze z muru nie. Zgniecione na tkaninie albo jasnej powierzchni zostawia czerwoną plamkę. To jedyna jego uciążliwość i wystarczy go nie rozgniatać.
Uwaga dla właścicieli sadów. Na jabłoni i innych drzewach owocowych „czerwony pajączek" to często inny gatunek, przędziorek owocowiec (Panonychus ulmi): ciemnoczerwony, długości około 0,4 mm, zimujący jako czerwone jajo na gałązkach. Opisane niżej zasady dotyczą w ogólnym zarysie wszystkich gatunków, ale terminy zależą od gatunku.
Dlaczego przędziorek jest tak uparty
Cykl jest krótki i zależy od temperatury. Od jaja do postaci dorosłej mija około 28 dni w 15 °C i około 8 dni w 28 °C. Przy bardzo ciepłej pogodzie pokolenie może zamknąć się w mniej niż tydzień, stąd słynne „tydzień temu nic nie było".
Lubi upał i kurz. Rośliny w stresie wodnym są wyjątkowo podatne. Kto w lipcu przeszedł się po sadzie, to widział: pierwsze żółkną drzewa przy brzegu, obok polnej drogi, gdzie kurz osiada na liściach.
Uodparnia się. Przy tylu pokoleniach rocznie powtarzanie tego samego mechanizmu działania wyselekcjonuje osobniki, które go przeżyją. Jest też skutek uboczny: szerokospektralne insektycydy stosowane na inne szkodniki zabijają także naturalnych wrogów i przędziorki wracają mocniejsze.
Szkoda wygląda tak: roztocza wysysają komórki, liść zaczyna się nakrapiać, brązowieje i może opaść. Na winorośli i drzewach owocowych oznacza to mniej fotosyntezy akurat wtedy, gdy owoc rośnie.
A co z czerwonymi pajączkami na murze?
Nie ma powodu ich opryskiwać: nie gryzą i nie niszczą roślin. Jeśli przeszkadzają ci na tarasie albo na praniu, zmyj je strumieniem wody i nie rozgniataj, żeby uniknąć czerwonych plam. Prasa popularna pisze, że pojawiają się sezonowo i z początkiem pełni lata ich ubywa. Pilnuj za to roślin: to na liściach decyduje się, czy masz problem.
Jak walczyć, gdy już je masz
Najpierw liczenie, potem zabieg. Policz ruchome stadia na stałej liczbie liści, z lupą, patrząc od spodu. Próg szkodliwości dla danej uprawy ustalają zalecenia ochrony roślin, a nie jedna reguła dla wszystkich.
Najpierw wilgoć i kurz, bo to tanie. Tam, gdzie uprawa to znosi, zraszanie spodu liści, nawet codziennie, trzyma populację nisko. Pomaga też ograniczenie przejazdów wzbijających kurz. Uważaj na choroby grzybowe, gdy moczysz ulistnienie.
Drapieżne roztocza pracują bez przerwy. W szklarni i na warzywach wypuszcza się Phytoseiulus persimilis, który kończy cykl szybciej niż ofiara, około 4 do 5 dni w temperaturze 25 do 30 °C, czyli około półtora raza krócej niż przędziorek. Najlepiej działa przy średniej temperaturze co najmniej 18 °C i wilgotności powyżej 60 %, a ekstremów nie znosi. Praktyczna reguła: jeden drapieżca na dziesięć przędziorków. W sadach chodzi o to, by nie zabić drapieżnych roztoczy, które już tam są, czyli o unikanie szerokospektralnych insektycydów. Jeśli stosujesz akarycyd, przed wypuszczeniem drapieżców zachowaj okres karencji z etykiety.
Akarycydy, gdy są potrzebne, stosuje się zmiennie. Zmieniaj mechanizmy działania, a nie nazwy handlowe. Wytyczne Uniwersytetu Kalifornijskiego dla roślin ozdobnych radzą nie używać tego samego mechanizmu więcej niż dwa razy w sezonie, a większość środków wymaga powtórzeń. Stosuj tylko środki zarejestrowane do danej uprawy. Etykieta ma ostatnie słowo.
Mydła, oleje i siarka mają granice temperatury. Nie na rośliny w stresie wodnym i nie powyżej około 30 °C, a siarki nie stosuje się w ciągu 30 dni po zabiegu olejem. Zawsze czytaj etykietę.
Mniej azotu. Liście bogate w azot sprzyjają przędziorkom. Obfite nawożenie wiosną odbija się latem.
Monitoring w praktyce
Rób tę samą rundę co tydzień, na tych samych roślinach i tą samą lupą. Odwracasz liść, patrzysz na spód, liczysz ruchome stadia i notujesz też pajęczynę oraz nakrapianie. Liczba z jednego dnia mówi niewiele, a przebieg mówi dużo: w upał populacja, która szybko rośnie, wymaga reakcji wcześniej niż ta, która stoi w miejscu. Wynik zawsze porównuj z progiem z zaleceń dla swojej uprawy, a nie z wrażeniem.
A jesienią i zimą?
Gdy robi się zimno, przędziorek zmienia kolor. Zimujące samice stają się pomarańczowe lub czerwone, a w chłodniejszych regionach chowają się pod łuskami kory. Dlatego w listopadzie nie znajdziesz już zielonkawego przędziorka z lata i możesz uznać, że zniknął. Nie zniknął, tylko czeka. Dobry czas na obserwację to lato, ale jeśli miałeś silny atak, zapisz, gdzie to było, i wiosną sprawdź te rośliny jako pierwsze.
Najczęstsze błędy
- Opryskiwanie muru zamiast patrzenia na liście.
- Zabieg na oko, bez policzenia.
- Powtarzanie ciągle tego samego środka albo tego samego mechanizmu pod inną nazwą.
- Szerokospektralny insektycyd na inną szkodę i odkrycie przędziorków miesiąc później.
- Siarka lub olej na rośliny już zestresowane, w upalnych godzinach.
Co mówią liczby o cyklu
Rozwój przędziorka mocno zależy od temperatury. W 15 °C jedno pokolenie trwa blisko miesiąc, w 28 °C około ośmiu dni, a w chłodnej pogodzie wszystko zwalnia, także u drapieżnych roztoczy. Dlatego w chłodne lato presja jest mniejsza, a w upalne rośnie błyskawicznie. W gorące tygodnie kontrola co kilka dni ma więcej sensu niż jedna duża w miesiącu.
Gdzie wchodzi odczyt rośliny
Czujnik w pniu nie liczy roztoczy. Robi się to lupą, pod liśćmi.
Ale przędziorek trafia najpierw na rośliny, którym jest ciężko, a roślina daje znać wcześnie: przepływ soku spada na kilka dni, zanim korona cokolwiek pokaże. Wiedząc, kiedy kwatera wchodzi w stres, wiesz też, kiedy zajrzeć pod liście, zamiast odkrywać problem po fakcie.
Czujnik Plantvoice mierzy w pniu na bieżąco przepływ i zasolenie soku i zamienia je w jedną wskazówkę: nawadniać teraz czy poczekać. W sadach, gdzie jest używany, zmniejszył zużycie wody nawet o 40 % przy zachowaniu jakości. Zobacz jak wykryć stres wodny, zanim pojawią się objawy i jak działa czujnik przepływu soku.
Najczęstsze pytania
Czy czerwone pajączki z muru są groźne? Nie. Te, które biegają po murach, kamieniach i nasłonecznionych parapetach, nie gryzą i nie atakują upraw. Rozgniecione zostawiają czerwoną plamkę. Szkodliwy przędziorek żyje pod liśćmi, ma pół milimetra i tka bardzo cienką pajęczynę.
Jak rozpoznać przędziorka na roślinach? Po cienkiej pajęczynie między liśćmi i jasnym nakrapianiu na wierzchu liścia. Roztocze jest szarozielone lub żółtawe z dwiema ciemnymi plamkami, a żeby je zobaczyć, trzeba lupy. Zimujące samice robią się pomarańczowe.
Dlaczego przędziorki wracają po zabiegu? Bo przy ciepłej pogodzie cykl zamyka się w mniej niż tydzień, a szerokospektralne insektycydy zabijają także naturalnych wrogów. Bez nich populacja odbija mocniej, często z osobnikami odpornymi na użyty mechanizm działania.
Jak zwalczać przędziorki? Kontrolując spód liści, ograniczając kurz i stres wodny, wprowadzając drapieżne roztocza i tylko w razie potrzeby stosując zarejestrowane akarycydy, zmieniając mechanizmy działania.
Kiedy pojawiają się przędziorki? W ciepłych i suchych okresach, głównie latem, i najpierw na zakurzonych roślinach oraz tych w stresie wodnym. Sprzyjają im liście bogate w azot.
Chcesz odebrać przędziorkowi warunki, które mu sprzyjają? Porozmawiaj z naszymi agronomami albo poproś o test czujnika Plantvoice na swoich roślinach.
