Szkodniki roślin sadowniczych i upraw rolnych.

Rośliny sadownicze i rolnicze mogą być atakowane przez różne szkodniki, tj. organizmy, które wykorzystują ich zasoby ze szkodą dla zdrowia i produktywności oraz generują choroby pnia roślin sadowniczych. choroby pnia roślin owocowych. We Włoszech i na obszarze śródziemnomorskim łagodny klimat sprzyja występowaniu licznych szkodników, od małych owadów wysysających soki po gąsienice defoliacyjne, od mikroskopijnych roztoczy po nicienie glebowe. Organizmy te mogą powodować rozległe szkody w sadach i na polach uprawnych, wpływając negatywnie na jakość i ilość plonów. Znajomość głównych szkodników, ich cyklu życiowego i objawów inwazji jest niezbędna do skutecznego radzenia sobie z nimi. W tym przewodniku, napisanym z technicznym i profesjonalnym nastawieniem, przeanalizujemy najczęstsze kategorie szkodników, ich cykl biologiczny, powodowane przez nie szkody oraz strategie zapobiegania i zwalczania - w tym innowacyjne rozwiązania do monitorowania roślin, takie jak PlantVoice - ostatecznie dostarczając praktycznych porad dotyczących zrównoważonego zarządzania szkodnikami w rolnictwie profesjonalnym i amatorskim.

Klasyfikacja głównych szkodników upraw

Z naukowego punktu widzenia szkodniki roślin należą do różnych grup zoologicznych.

Możemy podzielić je na kilka głównych kategorii:

• Owady fitofagiczne: Są to najliczniejsze zwierzęta szkodliwe dla roślin uprawnych. Należą do różnych rzędów:
  • Rhynchnotes (rząd Hemiptera): obejmują mszyce, mączliki, psyllidy, Aleurodidae (mączliki) i pluskwiaki. Owady te są głównie wysysaczami soków; posiadają kłująco-ssące aparaty gębowe, którymi przebijają tkanki roślinne (liście, młode pędy, owoce), aby żywić się sokami. Przykłady: mszyce (takie jak Aphis pomi na jabłoniach lub Myzus persicae na brzoskwiniach) i wełnowce (takie jak Saissetia oleae na drzewach cytrusowych i oliwnych lub wełnowce Planococcus citri). Pluskwiaki również należą do tej grupy: na przykład pluskwiak azjatycki (Halyomorpha halys) jest inwazyjnym rincote, który powoduje poważne problemy we włoskich sadach.
  • Lepidoptera: motyle, a zwłaszcza ćmy i karpiowate, których stadia larwalne (gąsienice) atakują liście, owoce lub drewno. Typowymi przykładami są ćma jabłoniowa(Cydia pomonella), ćma brzoskwiniowa(Grapholita molesta), ćma pomidorowa(Tuta absoluta) i ćma winorośli(Lobesia botrana). Owady te są często karpofagami lub kopaczami liści: larwy kopią tunele w owocach lub liściach.
  • Coleoptera: obejmują chrząszcze i chrząszcze roślinne. Doskonałym przykładem jest doriphora ziemniaczana(Leptinotarsa decemlineata), żółto-czarny chrząszcz w paski, który pozbawia liści ziemniaki i inne rośliny psiankowate. Inne szkodliwe chrząszcze to otiorhynchus (Otiorhynchus spp.), który obgryza liście roślin owocowych i ozdobnych, oraz czerwony wołek palmowy(Rhynchophorus ferrugineus), który atakuje palmy ozdobne (chociaż ten ostatni nie wpływa na tradycyjne rośliny owocowe, jest przykładem istotnego chrząszcza fitofagicznego w obszarze śródziemnomorskim).
  • Diptera: fitofagiczne muchy i muszki. Najbardziej znana jest śródziemnomorska muszka owocowa(Ceratitis capitata), mała muszka, która składa jaja w dojrzałych owocach wielu gatunków (brzoskwinie, cytrusy, figi, gruszki, morele itp.). Inne szkodliwe muchówki obejmują muchę oliwkową(Bactrocera oleae), która specjalizuje się w oliwkach, oraz muchę wiśniową(Rhagoletis cerasi). Niektóre muszki, takie jak Drosophila suzukii (mała muszka owocowa), również powodują uszkodzenia jagód i wiśni.
  • Thysanoptera: wciornastki, małe, wydłużone owady, takie jak Frankliniella occidentalis, które żądlą kwiaty i liście (np. na warzywach i drzewach owocowych), powodując deformacje i mogą przenosić wirusy na rośliny ogrodnicze.
• Fitofagiczne roztocza: powszechnie nazywane „pająkami", to mikroskopijne pajęczaki (nie są owadami), które atakują liście i owoce. Najpopularniejszym z nich jest przędziorek czerwony (Tetranychus urticae), polifagiczny roztocz atakujący warzywa, rośliny owocowe (jabłonie, winorośle, cytrusy, truskawki itp.) i rośliny ozdobne. Istnieją również specyficzne roztocza, takie jak czerwony przędziorek jabłoniowy(Panonychus ulmi) lub roztocza eriofidalne, które powodują galasy i deformacje (np. Colomerus vitis na winorośli). Fitofagiczne roztocza są bardzo małe (0,2-0,5 mm), często czerwonawe lub żółtawe i żyją w koloniach na spodniej stronie liści, tkając cienkie sieci ochronne.
• Nicienie fitopasożytnicze: są to mikroskopijne glisty glebowe, często niewidoczne gołym okiem (kilka milimetrów długości). Atakują one system korzeniowy roślin uprawnych, powodując ich gnicie i słaby wzrost. Nicienie z rodzaju Meloidogyne powodują powstawanie galasów i sęków na korzeniach warzyw (pomidorów, cukinii itp.) i młodych drzew owocowych, utrudniając pobieranie wody i składników odżywczych. Inne nicienie, takie jak Pratylenchus (uszkadzacz korzeni) lub Heterodera (mątwik torbielowaty), atakują zboża i inne uprawy rolne, powodując żółknięcie i spadek plonów.
• Inne szkodniki zwierzęce: chociaż owady, roztocza i nicienie są najważniejsze, nie należy zapominać o innych organizmach, które mogą szkodzić roślinom uprawnym. Należą do nich mięczaki ślimakowate (ślimaki i ślimaki), które gryzą liście i owoce w kontakcie z glebą, zwłaszcza w ogrodnictwie; niektóre gryzonie, takie jak norniki i myszy polne, które gryzą korzenie lub korę młodych drzew; a nawet niektóre ptaki owocożerne lub nietoperze, które mogą żywić się owocami (nie są to szkodniki w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale uważane są za „przeciwności" rolnicze). Jednak w rolnictwie, gdy mówimy o „szkodnikach", prawie zawsze odnosimy się do fitofagicznych owadów, roztoczy i nicieni, które są przedmiotem określonych strategii obrony przed szkodnikami.

Każda grupa szkodników ma swoje własne cechy biologiczne i wymaga ukierunkowanych metod zarządzania. W kolejnych sekcjach przyjrzymy się bliżej cyklowi biolog icznemu niektórych z najbardziej powszechnych i szkodliwych szkodników, a następnie przejdziemy do technik niszczenia i kontroli.

Cykl biologiczny najczęstszych pasożytów

Znajomość cyklu życia szkodnika - czyli przemian, jakie przechodzi od momentu narodzin do rozmnażania się i następnego pokolenia - jest niezbędna do zidentyfikowania jego słabych punktów i wybrania odpowiedniego czasu na interwencję. Poniżej opisujemy cykl życia niektórych szkodników charakterystycznych dla naszych obszarów.

Śródziemnomorska muszka owocowa(Ceratitis capitata):

Ten mały Dipteran (około 5 mm długości) jest jednym z najbardziej przerażających szkodników śródziemnomorskich upraw owoców. Dorosłe osobniki to muszki z nakrapianymi skrzydłami i żółto-pomarańczowym odwłokiem. Zimują głównie jako poczwarki w glebie: gąsienica (larwa) dojrzewa i zamienia się w poczwarkę wewnątrz kokonu w glebie, dzięki czemu może przetrwać zimę w łagodnych strefach klimatycznych. Wiosną pojawiają się osobniki dorosłe, a samica zaczyna żądlić dojrzewające owoce, aby złożyć jaja pod skórką. Każda samica może złożyć setki jaj w ciągu swojego życia. Po kilku dniach z jaj wydostają się białawe (robakowate) larwy, które żywią się miąższem owocu, drążąc w nim tunele.

Stadium larwalne trwa około 1-2 tygodni w optymalnych warunkach letnich. Po osiągnięciu dojrzałości larwa opuszcza owoc, spadając na ziemię i zakopuje się tuż pod powierzchnią, gdzie przekształca się w poczwarkę. Po fazie poczwarki trwającej od jednego do dwóch tygodni (latem), wylatują nowe osobniki dorosłe, gotowe do kopulacji i ponownego rozpoczęcia cyklu. Latem, przy ciepłej pogodzie, pełne pokolenie można osiągnąć w ciągu około 3-4 tygodni, więc istnieje wiele rocznych pokoleń: w regionach południowych i przybrzeżnych może być do 6-7 pokoleń rocznie, z wykładniczym wzrostem populacji pod koniec lata. Z drugiej strony w chłodniejszych obszarach (północne Włochy) gatunek ten występuje tylko latem, wykonując maksymalnie 2-3 pokolenia. Czynnikiem ograniczającym jest temperatura: poniżej około 9-10°C aktywność biologiczna muchy ustaje. Wyjaśnia to, dlaczego owad ten nie zimuje w aktywnej formie w zimnym klimacie, podczas gdy rozwija się na obszarach śródziemnomorskich.

Mszyce (wszy roślinne):

Mszyce obejmują wiele gatunków (czarne, zielone, żółte, mączyste itp.), które atakują prawie wszystkie rośliny uprawne. Weźmy jako przykład typowy cykl mszyc owoców ziarnkowych, takich jak mszyca jabłoniowa(Aphis pomi). Wiele mszyc wykazuje cykl holocykliczny, z coroczną fazą rozmnażania płciowego: jesienią samice składają trwałe jaja na roślinach (np. błyszczące czarne jaja gromadzące się na gałązkach roślin owocowych), które wytrzymują zimowe mrozy. Wiosną z jaj rodzą się samice założycielki, które zapoczątkowują pokolenia bezpłciowe: przez cały okres wiosenno-letni mszyce rozmnażają się przez partenogenezę żyworodną, to znaczy samice bezpośrednio rodzą żywe nimfy, wszystkie identyczne z matką, bez potrzeby kojarzenia. Ten typ rozmnażania pozwala na bardzo szybkie rozmnażanie: każde pokolenie trwa zaledwie 1-2 tygodnie, a każda samica generuje dziesiątki nowych samic. W krótkim czasie kolonie eksplodują liczebnością, wysysając soki z młodych tkanek. Latem często pojawiają się formy uskrzydlone (actere i uskrzydlone), które rozprzestrzeniają się na inne rośliny żywicielskie, czasami inne niż roślina pierwotna (wiele mszyc jest heterogonicznych: na przykład niektóre zimują na drzewach i spędzają lato na roślinach zielnych). Późnym latem zmieniające się warunki (fotoperiod, wyczerpanie rośliny żywicielskiej) indukują produkcję płciowych samców i samic, które łączą się w pary i składają jaja zimowe, zamykając cykl roczny. Na obszarach o łagodnym klimacie niektóre gatunki mogą również rozmnażać się w sposób ciągły przez cały rok bez fazy płciowej (cykl anolocykliczny ), przeżywając jako osobniki dorosłe lub neanidy na roślinach zimozielonych lub szklarniowych. Ogólnie rzecz biorąc, cykl mszyc charakteryzuje się szybkością i elastycznością: wiele nakładających się pokoleń, zdolność do rozprzestrzeniania się z formami skrzydlatymi i adaptacja do różnych żywicieli. Sprawia to, że mszyce są trudnymi do zwalczenia szkodnikami, o ile nie zostaną zwalczone odpowiednio wcześnie.

Mączniak jabłoni(Cydia pomonella):

zwany także „robakiem jabłoniowym", to Lepidoptera, której szkody są dobrze znane plantatorom owoców ziarnkowych. Jego cykl życiowy jest typowym przykładem motyla karpofagicznego. Owad zimuje jako dojrzała larwa ukryta pod korą. lub w glebie w jedwabistych kokonach: w praktyce pod koniec sezonu larwa opuszcza zaatakowane jabłko i znajduje schronienie, aby spędzić zimę w diapauzie. Wiosną larwa przepoczwarza się i Z poczwarki wyłania się dorosły osobnik (szarawy motyl o rozpiętości skrzydeł około 1-1,5 cm). Dorosłe osobniki migają od późnej wiosny do wczesnego lata i łączą się w pary; samice składają jaja na liściach lub bezpośrednio na owocach jabłoni, gruszy lub innych roślin żywicielskich. Po około 1-2 tygodniach bruchetti rosatiktóre natychmiast przebijają skórkę owocu i drążą tunel w kierunku środka, żywiąc się miąższem, a zwłaszcza nasionami. Z otworu wejściowego na owocu często wydobywa się guma lub ciemne „rosume" (odchody gąsienic). Dojrzała larwa (około 1 do 2 cm długości, różowawy kolor z brązową głową) wyłania się z owocu po kilku tygodniach, spadając na ziemię lub wbijając się pod pęknięcia w korze, gdzie przepoczwarcza się. W umiarkowanych regionach Włoch, carpocapsa generalnie tworzy dwa pokolenia roczniePierwsze pokolenie występuje od późnej wiosny do połowy lata, drugie późnym latem, a motyle latają od sierpnia do września. Na szczególnie ciepłych obszarach może występować częściowe trzecie pokolenie. Larwy ostatniego pokolenia, jak wspomniano, spędzają zimę w diapauzie. Cykl carpocapsa jest ściśle powiązany z obecnością owoców: jeśli ich nie ma (jak wiosną), nowo narodzone larwy nie mogą przetrwać. Dlatego też osobniki dorosłe pierwszego pokolenia pojawiają się zsynchronizowane z fazą zawiązywania owoców jabłoni.

Wschodnia ćma brzoskwiniowa(Grapholita molesta):

to niewielka Lepidoptera tortricidae, spokrewniona z carpocapsa, ale o odmiennym zachowaniu. Zimuje również jako hibernujące larwy w kokonach. Wiosną dorosłe osobniki (szare motyle wielkości kilku milimetrów) pojawiają się już w kwietniu. Samica składa jaja głównie na młodych pędach brzoskwini i innych drzew owocowych (moreli, jabłoni, gruszy). Pierwsze larwy, które pojawiają się wiosną , penetrują delikatne pędy, drążąc tunele w rosnących gałęziach: zaatakowane pędy więdną i wykazują klasyczny wygląd „flagi" (zwisające, wypalone pędy). Te ataki na wiosenne pędy osłabiają roślinę i zmniejszają produkcję gałęzi owocujących. W kolejnych pokoleniach (latem) larwy atakują również owoce brzoskwini, śliwy, moreli, a czasem jabłoni i gruszy, drążąc tunele w miąższu od strony ogonka liściowego. Ćma orientalna może mieć 3-4 pokolenia rocznie we Włoszech (do 5 w cieplejszych obszarach południowych). Motyle każdego nowego pokolenia latają co około 4-6 tygodni w ciepłych miesiącach, generując ciągły atak od wiosny do późnego lata, jeśli nie są kontrolowane. Ostatnie jesienne pokolenie larwalne przechodzi w stan diapauzy i zimuje. Ten cykl poliwolutalny sprawia, że ćma brzoskwiniowa jest bardzo niebezpieczna: duże populacje mogą rozwijać się w sadzie latem, jeśli pierwsze loty nie są zwalczane, powodując poważne straty w produkcji.

Mealybugs:

Mączliki to owady z rodzaju Rhynchus o zmiennych cyklach rozwojowych w zależności od gatunku. Ogólnie rzecz biorąc, wiele wełnowców zimuje jako chronione dorosłe samice na pniu lub gałęziach (w przypadku gatunków atakujących drewno i gałęzie) lub jako jaja pod matczyną łuską. Wiosną następuje wylęg neanidów pierwszego pokolenia: nowe pisklęta, zwane gąsienicami, są mobilne i migrują w górę rośliny w poszukiwaniu miejsca do osiedlenia się. Po osiedleniu się, młode wełnowce zaczynają żywić się sokiem i budują swój woskowy pancerz (tarczę ochronną w przypadku wełnowców tarczowych lub bawełnianą powłokę w przypadku wełnowców). Po kilku linieniach samice osiągają stadium dorosłe: u większości mączlików samice pozostają siedzące (przytwierdzone do rośliny i bezskrzydłe), podczas gdy samce - obecne tylko u kilku gatunków - są małe i uskrzydlone, żyjąc tylko kilka godzin, aby zapłodnić samice. Wiele wełnowców powszechnie występujących w śródziemnomorskich sadach jest w stanie rozmnażać się partenogenetycznie (bez udziału samca). Na przykład mączlik San Jose(Quadraspidiotus perniciosus) - straszny szkodnik jabłoni, grusz i innych upraw - wykonuje 2-3 pokolenia rocznie i zimuje jako zapłodniona samica pod osłoną; wiosną rodzi dziesiątki pełzających neanidów, które kolonizują roślinę. Mączlik cytrusowy(Planococcus citri), z drugiej strony, żyje chroniony przez biały meszek i może mieć wiele nakładających się pokoleń w szklarniach lub w ciepłym klimacie, infekując owoce i liście cytrusów i winorośli. Ogólnie rzecz biorąc, wełnowce mają wiele cykli rozwojowych: od 2 pokoleń rocznie w chłodniejszych obszarach do 4-5 w ciepłych lub chronionych środowiskach. Cykle te muszą być znane, aby zwalczać szkodniki we właściwym czasie: na przykład mobilne stadium neanidów (gąsienic) jest najbardziej podatne na zabiegi, zanim osobniki ochronią się pod woskowymi osłonami.

Przędziorek czerwony(Tetranychus urticae):

Przejdźmy teraz do roztoczy. Czerwony pająk nie jest owadem, ale jego cykl jest równie szybki. W regionach o klimacie umiarkowanym roztocze to zimuje głównie jako zapłodnione dorosłe samice w diapauzie, ukrywając się w pęknięciach kory, w suchym filcu liści lub w glebie. Wiosną samice wznawiają aktywność, kolonizują nowe liście i zaczynają żerować, szturchając komórki liści, aby wyssać z nich soki. Po dostatecznym odżywieniu składają małe, okrągłe jaja na spodniej stronie liści. W ciągu kilku dni z jaj rodzą się larwy sześcionogów, które natychmiast zaczynają żerować i mutować, przechodząc w kolejne stadia młodociane (protonimfa i deutonimfa, z ośmioma odnóżami). Po kilku linieniach kolejny dorosły roztocz pojawia się w ciągu jednego lub dwóch tygodni. W środku lata, przy gorącej i suchej pogodzie, Tetranychus może ukończyć generację w ciągu zaledwie 7 do 10 dni. Oznacza to, że w sprzyjających warunkach wiele ciągłych pokoleń następuje po sobie, powodując eksplozję populacji na uprawie, jeśli nie są obecne antagoniści lub środki lecznicze. Zaatakowane liście żółkną i pokrywają się drobnymi odbarwionymi kropkami (uszkodzenia przez wysysanie); roztocza wytwarzają również jedwabiste nici tworzące bardzo cienkie pajęczyny, które je chronią. Pod koniec lata zwiększone zagęszczenie i zmiany klimatyczne powodują pojawienie się czerwonawo zabarwionych samic diapauzujących, które porzucają rośliny i chowają się, aby przezimować. Cykl rozwojowy przędziorka czerwonego jest przykładem tego, jak mikroskopijny szkodnik może szybko stać się niszczycielski: wystarczy kilka tygodni suchej pogody, aby przejść od znikomej obecności do masowej inwazji, jeśli nie interweniują drapieżniki lub zabiegi ograniczające.

Dorfora ziemniaczana(Leptinotarsa decemlineata):

Stonka ziemniaczana to chrząszcz pochodzący z Ameryki Północnej, obecnie naturalizowany w Europie, szczególnie szkodliwy dla upraw ziemniaków, bakłażanów i czasami pomidorów. Dorosłe osobniki to charakterystyczne żółte chrząszcze z czarnymi paskami na elytrze, o długości około 1 cm, wyraźnie widoczne na roślinach. Ich cykl biologiczny we Włoszech obejmuje zwykle dwa pokolenia rocznie (czasami trzy w cieplejszych regionach). Dorosłe osobniki zimują w glebie podczas zimy, znajdując schronienie na głębokości kilku centymetrów po opadnięciu i zakopaniu się spontanicznie późną jesienią. Wraz z nadejściem pierwszej ciepłej wiosny, między kwietniem a majem, zimujące osobniki dorosłe ponownie wyłaniają się z gleby i zaczynają żerować na nowo wykiełkowanych liściach ziemniaka. Po kopulacji samice składają skupiska żółto-pomarańczowych jaj na spodniej stronie liści ziemniaka (lub innych roślin psiankowatych). Każda samica może złożyć kilkaset jaj w ciągu kilku tygodni. Po około 7-10 dniach z jaj wylęgają się larwy, które wyglądają jak małe, przysadziste, pomarańczowo-czerwone gąsienice z czarnymi kropkami po bokach. Larwy są niezwykle żarłoczne i pożerają blaszki liściowe, pozostawiając jedynie żyłki: w krótkim czasie mogą szkieletować całe rośliny, jeśli występują w dużych ilościach. Larwy przechodzą przez 4 etapy rozwoju, dorastając do około 1 cm. Po osiągnięciu dojrzałości spadają na ziemię, gdzie przepoczwarzają się w glebie. Po około 2-3 tygodniach stadium poczwarki pojawiają się nowe osobniki dorosłe pokolenia letniego (w czerwcu-lipcu), które z kolei łączą się w pary i mogą generować drugą falę larw w późniejszym okresie letnim. We wrześniu nowe osobniki dorosłe drugiego pokolenia mają tendencję do poszukiwania miejsc zimowania, zamykając roczny cykl. Kluczowym elementem cyklu stonki ziemniaczanej jest jego synchronizacja z uprawą ziemniaków: stonka przeprowadza swoje pokolenia podczas sezonu wegetacyjnego ziemniaków i spędza zimę w diapauzie, czekając na następne sadzenie.

Oczywiście każdy pasożyt ma swój własny cykl. Opisaliśmy niektóre z najbardziej powszechnych, ale istnieje wiele innych gatunków o interesujących cyklach. Na przykład mucha oliwkowa zimuje jako poczwarka w glebie i kończy 2-3 pokolenia rocznie kosztem oliwek; azjatycki krocionóg przetrwa zimę jako osłonięty dorosły osobnik w suchych miejscach, a wiosną składa jaja na różnych roślinach, rozwijając 2 pokolenia rocznie, które wpływają na sady i uprawy ogrodnicze; z drugiej strony nicienie żółciowe kończą liczne mikrogeneracje w zainfekowanych tkankach korzeni, a ruchliwe larwy migrują przez glebę w poszukiwaniu nowych korzeni do pasożytowania. Znajomość tej biologii pomaga nam przewidzieć, kiedy szkodnik będzie obecny i w jakiej formie, co jest kluczowym czynnikiem w przygotowaniu odpowiednich środków obronnych.

Szkody wyrządzone roślinom i uprawom przez szkodniki

Żerując na tkankach roślinnych lub pobierając soki, szkodniki osłabiają rośliny i często powodują bezpośrednie uszkodzenia owoców, nasion lub innych części o znaczeniu rolniczym.

Przyjrzyjmy się najczęstszym rodzajom uszkodzeń wraz z kilkoma konkretnymi przykładami:

• Uszkodzenia powodowane przez fitomycetes (wysysacze soków): mszyce, wełnowce, mączliki i roztocza powodują głównie szkody pośrednie. Wbijając swoje aparaty gębowe w tkanki roślinne, pobierają soki bogate w cukry i składniki odżywcze. Prowadzi to do żółknięcia, deformacji i spowolnienia wzrostu. Na przykład silne inwazje mszyc na pędach drzew brzoskwiniowych powodują zwijanie się i zniekształcanie liści (np. mszyca brzoskwiniowa Myzus persicae); dotknięte liście mogą się zwijać i przedwcześnie opadać. Mączliki z kolei osłabiają gałęzie i pnie: mączlik San Jose powoduje czerwonawe plamki na owocach jabłoni i grusz, przez co nie nadają się one do sprzedaży, podczas gdy na drewnie powoduje pękanie i raki, które mogą prowadzić do wysychania gałązek. Dodatkowym efektem ubocznym fitomycetes jest produkcja spadzi: mszyce, mączliki miękkie i aleurodidy wydzielają obfite słodkie wydzieliny (spadź), które rozmazują się po roślinie, sprawiając, że liście i owoce stają się lepkie. Na tej spadzi następnie rozmnaża się czarny grzyb zwany „fumaggine", który zanieczyszcza i ogranicza fotosyntezę. Pomyślmy o drzewach cytrusowych zaatakowanych przez mączniaka rzekomego lub mączniaka bawełnianego: liście stają się czarne od fumagginy, a owoce tracą wartość handlową. Ponadto niektóre owady ssące przenoszą wirusy i fitoplazmy na rośliny: mszyce przenoszą wiele wirusów upraw ogrodniczych (takich jak wirus arbuza lub ogórka), mączlik cytrusowy przenosi tristessę cytrusową (śmiertelny wirus), a niektóre skoczki liściowe rozprzestrzeniają szkodliwe fitoplazmy (takie jak flavescence dorée w winorośli, przenoszone przez Scaphoideus titanus). Szkody to więc nie tylko bezpośrednie osłabienie, ale także choroby wtórne przenoszone przez te szkodniki.
• Uszkodzenia owoców i nasion (karpofagi): wiele szkodników bezpośrednio atakuje owoce, czyniąc je bezużytecznymi. Na przykład śródziemnomorska muszka owocowa składa swoje larwy w miąższu: zaatakowany owoc początkowo ma tylko małe nakłucie na skórce, ale wkrótce zaczyna gnić od wewnątrz z powodu galerii larwalnych i wtórnych infekcji grzybiczych. Morele, brzoskwinie, figi i owoce cytrusowe zaatakowane przez tę muszkę przedwcześnie opadają lub są całkowicie rozmoczone w środku. Podobnie mucha oliwkowa powoduje powstawanie w oliwkach zgnilizny, która uszkadza miąższ i poważnie zwiększa kwasowość oliwy produkowanej z zaatakowanych oliwek, obniżając jej jakość. Lepidoptera karpofagiczne, takie jak carpocapsa i ćmy, penetrują owoce (jabłka, gruszki, brzoskwinie, morele), pożerając ich nasiona i część miąższu: często pierwszą oznaką jest mały otwór otoczony rosura; otwierając je, można znaleźć gąsienicę wewnątrz owocu i ślady odchodów. Takie owoce albo opadają przed zbiorem, albo nie nadają się do sprzedaży. W przypadku jabłoni, ataki carpocapsa mogą zniszczyć duży procent plonów, jeśli nie są kontrolowane. Wspomniana wcześniej azjatycka pluskwa owocowa również powoduje uszkodzenia owoców: żądli jabłka, gruszki, brzoskwinie, kiwi i pomidory, wysysając soki, powodując twarde, nekrotyczne plamy na miąższu (tzw. „plamistość pluskwy") i deformacje zwane „obitymi owocami" lub „wgłębieniami jabłkowymi" w przypadku jabłek i gruszek. Powoduje to, że owoce są nieestetyczne i pozbawione smaku w tych obszarach, a zatem nie nadają się do spożycia w stanie świeżym.
• Uszkodzenia liści i defoliacja: szkodniki żujące, takie jak gąsienice (chrząszcze liściowe) i chrząszcze, mogą pożerać całe części liści i pędów. Stonka ziemniaczana jest tego przykładem: zarówno dorosłe osobniki, jak i larwy żerują na liściach ziemniaków i bakłażanów, szkieletując liście. Jeśli atak jest intensywny, rośliny pozostają bez powierzchni liści i nie mogą już przeprowadzać fotosyntezy, hamując wzrost bulw i prowadząc do całkowitej utraty plonów. Gąsienice defoliacyjne, takie jak larwy niektórych ćmy (np. Hyphantria cunea, Ifantria lub Malacosoma neustria, trzmielina winoroślowa) mogą również pozbawiać całe gałęzie drzew owocowych, poważnie wpływając na wigor roślin. Młode larwy ćmy wschodniej zagrzebują się w pędach brzoskwini i powodują ich wysychanie, pozbawiając roślinę nowych liści i gałęzi, na których mogłyby rodzić owoce. Nawet małe owady, takie jak altiche (pchełki ziemne) na warzywach lub chrząszcze oziorrhynchus na winorośli i truskawkach, podczas gryzienia „margaryny" na krawędziach liści, mogą spowolnić wzrost i zmniejszyć produkcję fotosyntezy w przypadku silnej inwazji, osłabiając rośliny.
• Uszkodzenia pni, korzeni i innych organów: niektóre szkodniki atakują części strukturalne. Na przykład żółty rodilwood(Zeuzera pyrina) to lepidopteran, którego larwy kopią tunele wewnątrz pni i gałęzi jabłoni, orzechów włoskich, drzew oliwnych itp. powodując gnicie i ryzyko złamania. Nicienie na korzeniach powodują obrzęki (galasy), które utrudniają wchłanianie, prowadząc do objawów więdnięcia i niedożywienia roślin, zwłaszcza warzyw i młodych roślin: marchew i ziemniaki zaatakowane przez nicienie są zniekształcone i nie nadają się do sprzedaży; winorośl dotknięta nicieniami może wykazywać zahamowany wzrost. Ślimaki (ślimaki bez muszli) mogą również niszczyć korzenie, bulwy lub cebulki, a także pożerać owoce mające kontakt z glebą (truskawki, cukinia). Uszkodzenia korzeni często nie są widoczne od razu, ale objawiają się słabymi, chlorotycznymi roślinami, które łatwo ulegają stresowi wodnemu, ponieważ system korzeniowy jest uszkodzony.

Podsumowując, szkodniki roślin mogą wpływać na każdy organ: liście, pąki, kwiaty, owoce, nasiona, korzenie, łodygi. Skutki wahają się od prostego spadku estetyki (poplamione liście, zniekształcone owoce) do śmierci roślin w najcięższych przypadkach (np. młode sadzonki zaatakowane przez mszyce korzeniowe lub larwy podkopujące w łodydze lub drzewa całkowicie pozbawione liści przez kilka sezonów z rzędu). Z punktu widzenia rolnictwa, najważniejsze szkody mają często charakter ilościowy i jakościowy: utrata wagi i liczby zebranych owoców, zmniejszenie zawartości cukru lub oleju ekstrakcyjnego, obecność owadów lub larw w produkcie, wady wizualne, które uniemożliwiają jego sprzedaż. Dlatego właśnie ochrona przed szkodnikami odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu rentowności upraw.

Metody zapobiegania i monitorowania

W nowoczesnym rolnictwie strategia ochrony przed szkodnikami opiera się na zapobieganiu i stałym monitorowaniu, co stanowi podstawę zintegrowanej ochrony przed szkodnikami. Zawsze lepiej jest zapobiegać lub przechwytywać inwazję na wczesnym etapie, niż walczyć z inwazją, która już wybuchła.

Poniżej przedstawiono główne środki zapobiegawcze i stosowane techniki monitorowania:

1. Zapobiegawcze praktyki agronomiczne:
   Wiele szkodników można ograniczyć , stosując dobre praktyki kulturowe. Na przykład płodozmian w ogrodzie i na polu pomaga ograniczyć występowanie nicieni i szkodników specyficznych dla gleby: naprzemienne uprawianie roślin z różnych rodzin rok po roku przerywa cykl wyspecjalizowanych szkodników (poletko zaatakowane przez nicienie psiankowate może zostać obsiane zbożami lub roślinami strączkowymi w następnym roku, co spowoduje zagłodzenie nicieni). Uprawa współrzędna roślin może powstrzymać niektóre szkodniki: sadzenie nagietków (goździków gwinejskich) w pobliżu warzyw pomaga zatrzymać nicienie w glebie, podczas gdy rośliny aromatyczne, takie jak bazylia lub tanacetus, odstraszają niektóre owady swoim zapachem. Utrzymaniehigieny w sadachi ogrodach warzyw nych ma również kluczowe znaczenie: zbieranie i niszczenie opadłych i zgniłych owoców (potencjalne ogniska muszek owocowych i karpiowatych), usuwanie porażonych resztek pożniwnych (np. późnych roślin warzywnych pełnych mszyc lub mączniaka prawdziwego, które należy usunąć) oraz przycinanie dotkniętych części (gałęzi z wełnowcami lub jajami owadów) zmniejsza zimującą populację szkodników. W sadach jesienna uprawa pod okapem może zakopać lub wystawić na działanie drapieżników wiele zimujących poczwarek muchówek i karpiowatych, obniżając wiosenne wschody. Ponadto wybór odmian odpornych lub tolerancyjnych na niektóre szkodniki pozwala uniknąć problemów: na przykład niektóre podkładki pod winorośl są tolerancyjne na nicienie, niektóre odmiany pomidorów są odporne na mszyce przenoszące wirusy itp.
2. Bariery fizyczne i pułapki mechaniczne:
   Prostym podejściem zapobiegawczym jest fizyczne uniemożliwienie szkodnikom dotarcia do rośliny. W małych uprawach i ogrodach warzywnych bardzo skuteczne jest stosowanie siatek przeciw owadom: siatki o drobnych oczkach umieszczone w tunelach lub bezpośrednio na roślinach chronią przed muchami (np. siatki monofilamentowe na drzewach oliwnych przed muchą lub na owocach pestkowych przed Drosophila suzukii), lepidopterami i ogólnie owadami. W przypadku muszki oliwkowej i śródziemnomorskiej muszki owocowej, worki lub siatki z tkaniny / włókniny są również używane do owijania pojedynczych owoców lub całych gałęzi, zapobiegając składaniu jaj w owocach (technika stosowana na cennych owocach, takich jak mango, kaki, a w niektórych przypadkach na organicznych jabłkach). W przypadku szkodników glebowych można stosować letnią solaryzację gleby (przykrywanie wilgotnej gleby przezroczystym plastikiem na kilka tygodni w celu podniesienia temperatury i zabicia nicieni, owadów i grzybów glebowych). Istnieją również specyficzne bariery: na przykład pasek kleju wokół pnia może zablokować wzrost mrówek (które rozmnażają mszyce) lub larw, takich jak larwy oziorhynchus, które wychodzą w nocy, aby żerować na liściach.

Inną metodą mechaniczną jest eliminacjaręczna lub za pomocą narzędzi: w ogrodach przydomowych ręczne zbieranie gąsienic (takich jak larwy stonki kapuścianej na kapuście lub larwy stonki ziemniaczanej na ziemniakach) i niszczenie ich może ograniczyć szkody. Potrząsanie roślinami wcześnie rano w celu zrzucenia owadów, a następnie usunięcie ich działa w przypadku niektórych chrząszczy (np. wytrząsanie gałęzi zaatakowanych przez tentrediny lub gąsienice defoliacyjne w plandece). Woda jest również środkiem mechanicznym: ostry strumień wody na spodniej stronie liści może usunąć mszyce i roztocza w delikatnych uprawach (przydatna technika w szklarniach lub na roślinach ozdobnych). Te rzemieślnicze metody są wykonalne na małą skalę i sprzyjają ekologicznemu podejściu, odpowiedniemu dla hodowców amatorów.

3. Monitorowanie za pomocą pułapek wabiących:
   Aby wykryć obecność szkodników wystarczająco wcześnie, aby interweniować tylko wtedy, gdy jest to konieczne (zgodnie z zasadą zintegrowanej ochrony przed szkodnikami), pułapki monitorujące są szeroko stosowane. Pułapki te wykorzystują różne rodzaje atraktantów do wychwytywania próbek szkodników, sygnalizując ich występowanie:

• Pułapki chromotropowe: są to panele samoprzylepne o określonym kolorze, który przyciąga określone owady. Najpopularniejsze są żółte przywieszki samoprzylepne, które są bardzo skuteczne w przyciąganiu mszyc, mączlików, miniarek i wielu innych owadów, które są naturalnie przyciągane przez jasnożółty kolor. Zawiesza się je w szklarniach lub między roślinami, a sprawdzając je okresowo, można zobaczyć pierwsze uwięzione osobniki, co jest oznaką postępującej inwazji. Istnieją również samoprzylepne niebieskie pułapki przeznaczone specjalnie dla wciornastków, które lepiej reagują na kolor niebieski.
• Pułapki feromonowe: wykorzystują feromony płciowe emitowane przez owady w celu przyciągnięcia osobników tego samego gatunku. Są one szeroko stosowane w przypadku Lepidoptera: na przykład pułapki feromonowe są instalowane w sadach na jabłoniową karpocapsę, ćmę brzoskwiniową, anarsję (inną ćmę brzoskwiniową), ćmę winorośli itp. Kapsułka feromonowa naśladuje zapach samicy i przyciąga samce do wnętrza pułapki, która często jest wyłożona od wewnątrz klejem lub posiada mechanizm wyłapujący owady, które dostały się do środka. Monitorowanie feromonów umożliwia określenie początku lotu pokolenia (np. obserwuje się pierwsze schwytanie samców carpocapsa, co sygnalizuje początek lotu dorosłych, co jest przydatne do obliczenia czasu składania jaj i pojawienia się larw). Ponadto, poprzez cotygodniowe liczenie odłowów, szacuje się zagęszczenie populacji i ocenia, czy konieczna jest interwencja.
• Pułapki pokarmowe i atraktanty zapachowe: niektóre gatunki dobrze reagują na atraktanty pokarmowe. Na przykład w przypadku muszki owocówki i muszki oliwkowej, pułapki zawierające substancje białkowe lub amoniak (takie jak hydrolizat białkowy lub proste mieszaniny, takie jak woda, cukier i drożdże lub wodorowęglan amonu) są stosowane w celu przyciągnięcia głównie samic w poszukiwaniu pokarmu białkowego potrzebnego do dojrzewania jaj. Po wejściu do środka muchy topią się w roztworze lub grzęzną. Pułapki butelkowe z octem jabłkowym lub piwem są również używane przez hobbystów do łapania małych muszek owocowych (Drosophila suzukii) lub os, które psują winogrona: owad wchodzi zwabiony sfermentowanym zapachem, a następnie tonie w cieczy.
• Pułapki świetlne: mniej selektywne, ale czasami stosowane w szklarniach lub magazynach, są to lampy UV z lepkimi panelami lub systemami elektrycznymi, które przyciągają i zabijają nocne owady latające (np. ćmy, mole). W otwartym terenie ich użycie jest ograniczone, ponieważ przyciągałyby owady nawet z daleka, w tym te pożyteczne, tworząc możliwe zaburzenia równowagi.

Monitorowanie za pomocą pułapek pozwala rolnikowi na wczesne ostrzeganie. Na przykład wykrycie 2-3 dorosłych osobników karpia w pułapkach feromonowych może sugerować przygotowanie interwencji larwobójczych 7-10 dni później (czas inkubacji jaj). Z kolei wzrost liczby much oliwkowych pod koniec września wskazuje na zagrożenie dla jakości oliwy, a tym samym na konieczność wcześniejszych zbiorów lub zabiegów.

4. Monitorowanie wizualne i pobieranie próbek w terenie:
   Oprócz pułapek, ważne jest, aby regularnie sprawdzać rośliny (tutaj z pomocą przychodzi PlantVoice ). Doświadczony rolnik lub technik ochrony roślin będzie okresowo sprawdzał liście, grzbiety liści, pędy i owoce, szukając oznak szkodników: kolonii mszyc na wierzchołkach pędów, jaj przędziorków na grzbietach liści, kokonów lepidoptera pod liśćmi, małych żądeł jajowatych na pestkowcach (objaw muchy), pęknięć na liściach itp. Ten wizualny monitoring może być prowadzony na zasadzie wyrywkowej (np. obserwacja 100 wybranych liści w różnych częściach pola i policzenie, na ilu z nich znajdują się jaja/larwy danego szkodnika: daje to % porażenia). Istnieją również bardziej skomplikowane schematy statystycznego pobierania próbek w celu podjęcia decyzji, czy przekroczony został ekonomiczny próg szkód, czyli poziom inwazji, powyżej którego interwencja ma sens ekonomiczny. Na przykład, w sadzie jabłoniowym można ustalić, że zwalczanie roztoczy jest uzasadnione, jeśli ponad 30 procent badanych liści ma aktywne kolonie przędziorków: poniżej tego progu być może naturalne drapieżniki ograniczają problem i można uniknąć niepotrzebnej interwencji. Kryteria progowe są integralną częścią zintegrowanej ochrony przed szkodnikami, której celem jest ograniczenie interwencji chemicznych do niezbędnego minimum.
5. Innowacyjne systemy monitorowania:
   W ostatnich latach wprowadzono zaawansowane technologie monitorowania szkodników:

• Inteligentne pułapki z czujnikami lub kamerami: niektóre firmy oferują pułapki feromonowe lub chromotropowe wyposażone w aparaty cyfrowe i połączenie, które okresowo fotografują złapane owady i wysyłają obrazy do oprogramowania do automatycznego rozpoznawania owadów. Pozwala to rolnikowi na zdalne monitorowanie (za pośrednictwem aplikacji lub komputera), ile i jakie owady zostały złapane, bez konieczności fizycznego sprawdzania każdej pułapki. Niektóre inteligentne pułapki liczą osobniki i generują automatyczne wykresy lotów szkodników, ostrzegając o osiągnięciu określonego progu.
• Modele predykcyjne i sieci agrometeorologiczne: poprzez powiązanie danych pogodowych (temperatura, wilgotność, opady deszczu) z informacjami biologicznymi o szkodnikach (krzywe rozwoju w funkcji temperatury), systemy wspomagania decyzji (DSS) mogą przewidywać etapy biologiczne. Na przykład, dzięki modelom sumowania temperatur (stopniodni) można oszacować, kiedy nastąpi wylęg jaj karpiowatych lub szczytowy lot ćmy drugiego pokolenia. Wiele cyfrowych platform rolniczych oferuje takie usługi: rolnik wprowadza datę pierwszego złapania lub rozpoczęcia lotu, a oprogramowanie, w oparciu o temperatury zarejestrowane na danym obszarze, oblicza trendy populacyjne i sugeruje optymalny czas interwencji. Pomaga to zapobiegać szkodom, uderzając w szkodnika w najbardziej wrażliwym momencie.
• Czujniki wewnątrzroślinne i teledetekcja: które omówimy szczegółowo później (np. w systemie PlantVoice), stanowią granicę w wychwytywaniu sygnałów stresu w roślinie, zanim będą one widoczne gołym okiem. Czujniki mierzące parametry fizjologiczne rośliny (przepływ soków, turgor liści, współczynnik odbicia liści w określonych pasmach spektralnych) mogą wykrywać zmiany związane z trwającym atakiem szkodników (np. jeśli roślina jest intensywnie atakowana przez mszyce lub roztocza, często będzie wykazywać spadek przepływu limfy lub inną temperaturę powierzchni liści). Eksperymentuje się również z dronami wyposażonymi w kamery wielospektralne w celu wykrywania z nieba upraw dotkniętych szkodnikami: nienormalnie pożółkły sektor pola może wskazywać na epidemię owadów lub inwazję nicieni w tych roślinach.

Zapobieganie jest wdrażane za pomocą praktyk agronomicznych i barier, które zmniejszają ryzyko infestacji, podczas gdy monitorowanie - tradycyjne i technologiczne - pozwala wiedzieć, kiedy należy interweniować, a często przed pojawieniem się makroskopowych uszkodzeń. Uważny rolnik prowadzi dziennik monitorowania i śledzi lokalne biuletyny fitosanitarne, uzupełniając je obserwacjami w terenie, dzięki czemu środki kontroli (które omówimy w następnej sekcji) można zastosować w najbardziej odpowiednim i ukierunkowanym czasie.

Biologiczne i naturalne metody kontroli

Gdy szkodnik przekroczy próg tolerancji i zagrozi uprawom, należy podjąć odpowiednie działania. Nowoczesne podejście preferuje biologiczne metody kontroli i naturalne środki zaradcze, w kontekście zintegrowanej ochrony przed szkodnikami, która łączy skuteczność i zrównoważony rozwój.

Zobaczmy, jakie opcje są dostępne w celu zwalczania szkodników przy jednoczesnym ograniczeniu stosowania syntetycznych środków chemicznych:

1. Naturalni antagoniści (pożyteczne owady i drapieżniki):
   W naturze każdy szkodnik ma naturalnych wrogów - drapieżniki lub parazytoidy - które utrzymują jego populację w ryzach. Ludzie mogą faworyzować tych „sprzymierzeńców", a nawet aktywnie ich wprowadzać (biokontrola inokulacyjna lub inundacyjna):

• Owady drapieżne: to te, które pożerają szkodniki jako ofiary. Klasycznym przykładem są biedronki: zarówno dorosłe osobniki, jak i larwy biedronek (takie jak Coccinella septempunctata lub Adalia bipunctata) żarłocznie żywią się mszycami, wełnowcami i innymi małymi owadami.

. Pojedyncza dorosła biedronka może zjeść dziesiątki mszyc dziennie. Podobnie chryzoprazy (Chrysoperla carnea, których stadia larwalne znane są jako „lwy mszycowe") żerują na mszycach, roztoczach i małych gąsienicach. Przyczyniają się do tego również bzygowate, których małe larwy w kształcie ślimaków żerują na mszycach. W walce z czerwonymi przędziorkami bardzo skuteczne są drapieżne roztocza, takie jak Phytoseiulus persimilis i Neoseiulus californicus, stosowane głównie w szklarniach na uprawach truskawek, warzyw i kwiatów: te pożyteczne roztocza żywią się wyłącznie innymi fitofagicznymi roztoczami, zmniejszając inwazję o połowę. Inne pożyteczne drapieżniki obejmują drapieżne błonkówki (takie jak osy Polistes, które zbierają gąsienice do karmienia larw, czasami oczyszczając sady z larw defoliacyjnych) i forficulae (owady zwane również „skorupkami" lub „szczypcami"), wszystkożerne, które w sadach mogą zjadać mszyce i inne owady na roślinach.

• Owady pasożytnicze: są to owady (często małe błonkoskrzydłe), które składają jaja w lub na innych owadach, a larwy, które się z nich wyłaniają, rozwijają się kosztem szkodnika-gospodarza, zabijając go. Przykładem jest Aphidius colemani, mała osa błonkoskrzydła, która składa jajo wewnątrz mszyc: larwa zjada mszycę od wewnątrz, zamieniając ją w spuchniętą „mumię" w kolorze brązu, z której następnie wyrasta nowy Aphidius. Te parazytoidy są hodowane w biofabrykach i wypuszczane w szklarniach w celu naturalnego zwalczania mszyc na warzywach i kwiatach. Innymi szeroko stosowanymi parazytoidami są Trichogramma, maleńkie przeżuwające osy (wielkości pół milimetra), które składają jaja wewnątrz jaj pasożytniczych lepidoptera, niszcząc je; są one stosowane na przykład przeciwko omacnicy prosowiance i ćmie pomidorowej poprzez okresowe rozpraszanie spasożytowanych jaj na polu w celu łatwej aplikacji. Larwalne parazytoidy, takie jak Opius concolor, błonkoskrzydłe, które pasożytują na larwach much wewnątrz owoców, zostały zbadane pod kątem muszek owocowych i oliwkowych. Faworyzowanie parazytoidów często oznacza zachowanie odpowiednich siedlisk (żywopłoty, kwiaty do karmienia dorosłych) i unikanie insektycydów o szerokim spektrum działania, które zabijają je wraz ze szkodnikami.

Planowanewprowadzanie antagonistów jest obecnie integralną częścią obrony biologicznej w wielu uprawach. Na przykład, w gajach cytrusowych zaatakowanych przez wełnowce, okresowo uwalniane są specyficzne drapieżne kokcynoidy(Cryptolaemus montrouzieri, znany jako „wełnowcożerny wełnowiec"). W zintegrowanych programach rolniczych obecność pożytecznych owadów jest monitorowana, a selektywne środki owadobójcze są stosowane tylko wtedy, gdy drapieżniki nie są wystarczające. Ekosystem bogaty w bioróżnorodność (żywopłoty, polifityczne łąki wokół pól, płodozmiany, dzikie kwiaty) naturalnie sprzyja wrogom szkodników, tworząc samoregulującą się kontrolę biologiczną.

2. Mikroorganizmy entomopatogenne :
   Niektóre mikroorganizmy pomagają również zwalczać szkodniki. Najbardziej znana jest bakteria Bacillus thuringiensis (Bt), opracowana jako biologiczny środek owadobójczy: zawiera zarodniki i toksyny białkowe, które po spożyciu przez gąsienice niszczą ich jelita, prowadząc do ich śmierci. Bt jest bardzo skuteczny przeciwko larwom Lepidoptera (np. przeciwko carpocapsa, ćmie pomidorowej, gąsienicom kapusty, larwom komarów itp.), ale jest nieszkodliwy dla innych organizmów i ludzi, ponieważ jest specyficzny dla docelowych owadów. Jest rozpylany na roślinach i działa tylko wtedy, gdy szkodnik zjada leczone tkanki (dlatego nadaje się do defoliacji gąsienic lub karpofagów, które gryzą powierzchnię owoców). Oprócz bakterii istnieją przydatne wirusy i grzyby: na przykład w przypadku carpocapsa istnieje specyficzny wirus granulozy (CpGV) stosowany jako bioinsektycyd: larwy carpocapsa, które spożywają cząsteczki wirusa, umierają z powodu infekcji. Przeciwko mszycom i aleurodidom w szklarniach stosuje się preparaty oparte na grzybach entomopatogennych, takich jak Beauveria bassiana lub Lecanicillium lecanii, zarodniki, które kiełkują na ciele owada żywiciela, penetrując go i mumifikując. Metarhizium anisopliae jest również grzybem stosowanym przeciwko chrząszczom glebowym i innym owadom glebowym (np. larwom chrabąszczy). Te produkty mikrobiologiczne zapewniają naturalną, często specyficzną kontrolę przy ograniczonym wpływie na środowisko, chociaż ich skuteczność może w dużym stopniu zależeć od warunków środowiskowych (wilgotność, temperatura, obecność szkodnika w podatnym stadium).
3. Ekstrakty roślinne i naturalne repelenty:
   Przed pojawieniem się syntetycznych środków owadobójczych ludzie zawsze używali roślin o właściwościach owadobójczych lub odstraszających. Dziedzictwo to zostało częściowo odkryte na nowo:

• Natural Pyrethrum: to środek owadobójczy ekstrahowany z kwiatów Chrysanthemum cinerariifolium, bogaty w naturalne pyretryny. Jest to trucizna kontaktowa o szerokim spektrum działania, skuteczna przeciwko mszycom, aleurodidom, wciornastkom, muchom, gąsienicom itp. Ma tę zaletę, że jest pochodzenia naturalnego i szybko rozkłada się w świetle słonecznym, ale należy go stosować ostrożnie, ponieważ nie jest selektywny (może również wpływać na owady pożyteczne, jeśli są obecne w czasie leczenia). W rolnictwie ekologicznym jest stosowany do ukierunkowanych interwencji, gdy jest to konieczne.
• Olej neem: uzyskiwany z nasion drzewa neem(Azadirachta indica), zawiera azadirachtynę, substancję, która działa jako środek owadobójczy i regulator wzrostu dla wielu owadów. Neem ma łagodniejsze działanie niż złocień, ale jest trwalszy i działa po spożyciu: owady przestają żerować i rozwijać się. Jest stosowany przeciwko mszycom, lepidoptera i chrząszczom, takim jak dorhora (larwy dorhora traktowane neem mają zahamowany rozwój i wysoką śmiertelność). Ponadto neem działa odstraszająco na niektóre szkodniki. Jako produkt roślinny, jest dozwolony w uprawach ekologicznych i jest stosunkowo bezpieczny dla pożytecznych owadów (w umiarkowanych dawkach).
• Domowe maceraty i wywary roślinne: wielu hodowców-amatorów przygotowuje ekstrakty roślinne do pielęgnacji ogrodu. Macerat z pokrzywy (otrzymywany przez pozostawienie roślin pokrzywy w wodzie na kilka dni) jest tradycyjnie stosowany jako orzeźwiający i łagodny środek odstraszający mszyce i roztocza, ze względu na zawartość kwasu mrówkowego i soli mineralnych; rozpylony na liściach wydaje się hartować roślinę i sprawiać, że tkanki są mniej smaczne. Odwar z czosnku i macerat z papryki chili wykorzystują związki siarki i kapsaicyny jako repelenty: odstraszają mszyce, roztocza i owady gryzące, jeśli są stosowane konsekwentnie, chociaż nie mają działania powalającego. Ekstrakty z tanacetum, skrzypu, tytoniu (nikotyny) i piołunu są również historycznie znane jako łagodne środki odstraszające owady lub fungistatyczne. Te „domowe" preparaty różnią się skutecznością i nie są porównywalne z produktami komercyjnymi, ale w rodzinnym ogrodzie mogą pomóc powstrzymać wczesne kolonie szkodników bez toksycznych pozostałości.
• Mydła miękkie i oleje mineralne: chociaż nie są ekstraktami roślinnymi, mydła potasowe (mydła miękkie) pochodzenia naturalnego zasługują na wzmiankę: po rozcieńczeniu w wodzie i rozpyleniu działają poprzez rozpuszczanie woskowego naskórka mszyc i wełnowców, powodując ich wysychanie; są bezpieczne i biodegradowalne. Białe oleje mineralne (pochodzące z ropy naftowej, ale dozwolone w produktach ekologicznych, jeśli są oczyszczone) są używane zimą do „tłumienia" wełnowców i jaj roztoczy na roślinach owocowych: tworząc patynę, zapobiegają oddychaniu zimujących owadów. Obecnie dostępne są również oleje roślinne (np. olej rzepakowy) o podobnym działaniu, do stosowania zimą lub latem w niskim stężeniu, skuteczne przeciwko wełnowcom, mszycom i przędziorkom.

4. Feromony i dezorientacja seksualna :
   Widzieliśmy, że feromony są wykorzystywane do monitorowania, ale genialnym zastosowaniem jest dezorientacja seksualna: nasycanie środowiska uprawnego sztucznymi feromonami, tak aby samce nie mogły zlokalizować samic, drastycznie zmniejszając krycie, a tym samym składanie jaj. Technika ta jest stosowana na dużą skalę w sadach i winnicach przeciwko różnym lepidopterom: na przykład w sadach jabłoniowych syntetyczne dozowniki feromonów carpocapsa są zawieszane w dużych ilościach (np. 500 na hektar) na początku sezonu; dozowniki te stale uwalniają feromon, dzięki czemu powietrze w sadzie jest zawsze nasycone zapachem samicy, a samce carpocapsa latają zdezorientowane, nie znajdując partnerek. W rezultacie bardzo niewiele samic zostaje zapłodnionych, a presja inwazji znacznie spada (nadal istnieje kilka owoców zaatakowanych przez partenogenezę lub szczątkowe przypadkowe kojarzenie, ale w znacznie mniejszym stopniu). To samo podejście stosuje się w przypadku brzoskwiniowej ćmy orientalnej, ćmy winorośli, omacnicy jabłoniowej i innych. Dezorientacja płciowa jest czysta i specyficzna, działa tylko na gatunki docelowe i nie ma wpływu na inne organizmy; działa najlepiej na dużych, zwartych poletkach (ponieważ w małych sadach istnieje ryzyko, że zapłodnione samice przybędą z zewnątrz). Wymaga początkowej inwestycji (dozowniki feromonów), ale w zamian znacznie zmniejsza liczbę potrzebnych zabiegów owadobójczych. Rozszerzeniem tej techniki są masowe pułapki wabiące (masowe odławianie): wykorzystujące feromony i atraktanty pokarmowe nie tylko do monitorowania, ale także do masowego chwytania szkodników, obniżając ich populację. Na przykład w przypadku muszki oliwkowej stosuje się pułapki wabiące (z feromonem i amoniakiem) umieszczone w dużych ilościach, dzięki czemu znaczna część populacji zostaje schwytana, a gaj oliwny jest chroniony. W przypadku ryjkowców palmowych w ten sam sposób stosuje się pułapki z feromonem agregującym. Strategie te są szczególnie przydatne w kontekście rolnictwa ekologicznego lub zintegrowanego o niskim wpływie na środowisko.
5. Zintegrowane rolnictwo i ukierunkowane interwencje:
   Zintegrowane podejście obejmuje łączenie metod wymienionych powyżej, ewentualnie rezerwując stosowanie syntetycznych środków chemicznych tylko w ostateczności i w sposób ukierunkowany. Na przykład, w zintegrowanym sadzie jabłoniowym można: zastosować dezorientację płciową dla carpocapsa (zapobieganie), monitorować za pomocą pułapek obecność innych szkodników, faworyzować drapieżne roztocza przeciwko czerwonemu przędziorkowi, unikając akarycydów, uwalniać drapieżniki w razie potrzeby i tylko w przypadku przekroczenia krytycznych progów uciekać się do selektywnego leczenia insektycydami (np. regulator wzrostu dla wełnowców lub biały olej późną zimą). Dostępne obecnie chemiczne środki owadobójcze obejmują bardzo specyficzne cząsteczki (regulatory wzrostu, neonikotynoidy, spinosyny itp.), ale ich stosowanie musi być rozsądne: wybór najmniej toksycznego składnika aktywnego dla substancji pomocniczych, prawidłowe dawki, stosowanie we właściwym czasie (np. celowanie w młode larwy zamiast dorosłych lub leczenie późnym wieczorem, aby nie zaszkodzić zapylaczom aktywnym w ciągu dnia) i unikanie zabiegów, jeśli nie jest to konieczne. Na polu zawodowym czasami interwencja chemiczna jest niezbędna do uratowania uprawy (pomyśl o masowej migracji szarańczy lub wybuchu epidemii pluskwy azjatyckiej): nawet w takich przypadkach zrównoważony rozwój polega na minimalizowaniu wpływu, np. stosowaniu produktów o krótkim okresie trwałości na środowisko, stosowaniu zabiegów tylko w obszarach, w których monitorowanie wykazało obecność (technika „leczonego pasa") lub integracji środków fizycznych (takich jak mechaniczne odsysanie pluskiew w szklarniach).

W rolnictwie ekologicznym syntetyczne środki chemiczne są oczywiście zakazane i polegamy wyłącznie na naturalnych środkach: wymaga to jeszcze większej prewencji i monitorowania, a czasem akceptacji pewnych strat w produkcji w zamian za ekologiczne metody. Na szczęście arsenał dostępnych środków biologicznych jest obecnie duży i stale rośnie, umożliwiając skuteczną ochronę upraw nawet bez użycia chemii.

Innowacyjne rozwiązania technologiczne: PlantVoice do wczesnej diagnostyki

W krajobrazie ochrony przed szkodnikami pojawia się nowy sojusznik: zaawansowana technologia stosowana do monitorowania zdrowia roślin. PlantVoice to innowacyjne rozwiązanie opracowane we Włoszech w celu wczesnego wykrywania stresu roślin spowodowanego przez szkodniki i patogeny.

PlantVoice opiera się na rewolucyjnej zasadzie: słuchaniu „głosów" roślin poprzez bezpośrednie monitorowanie ich wewnętrznych parametrów fizjologicznych. Zasadniczo jest to inteligentny czujnik umieszczany w pniu rośliny, rodzaj minimalnie inwazyjnego „przeszczepu hi-tech", który stale wykrywa niektóre kluczowe wskaźniki, takie jak przepływ soków, zasolenie i przewodność soków oraz inne sygnały bioelektryczne rośliny. Urządzenie zostało zaprojektowane tak, aby było kompatybilne z tkanką roślinną (nie uszkadza rośliny w znaczący sposób) i działa jak małe laboratorium in vivo: analizuje surowe soki i sygnały wewnętrzne i przesyła je bezprzewodowo do oprogramowania opartego na sztucznej inteligencji.

W rzeczywistości sercem systemu jest algorytm sztucznej inteligencji, który w chmurze przetwarza dane fizjologiczne otrzymane od roślin w czasie rzeczywistym. Ale co robimy z tymi danymi? Pomysł polega na tym, że roślina, nawet zanim wykaże widoczne objawy zewnętrzne, wewnętrznie manifestuje zmiany spowodowane stresem wodnym, żywieniowym lub szkodnikami. PlantVoice ma na celu dekodowanie tych wewnętrznych sygnałów, tak jakby były one „głosem", za pomocą którego roślina komunikuje swój stan zdrowia. Na przykład:

• Nienormalne zmniejszenie przepływu soków w godzinach dziennych może wskazywać na zbliżający się stres wodny, być może z powodu suszy lub korzeni zaatakowanych przez nicienie.
• Specyficzne wahania przewodności elektrycznej soku lub niektórych metabolitów mogą sygnalizować początek ataku patogenu (grzyba lub bakterii ), ponieważ roślina reaguje wytwarzaniem związków obronnych lub zatykaniem naczyń krwionośnych.
• Zmiany w rytmie nocnego przepływu limfy mogą sugerować obecność uszkodzeń spowodowanych przez owady ksylofagiczne lub galerie pasożytów zakłócających transport wewnętrzny.
• Ogólny spadek aktywności limfatycznej, którego nie można wyjaśnić znanymi czynnikami środowiskowymi, może być związany z atakiem szkodników ssących (mszyce, wełnowce), które zakłócają równowagę hormonalną i limfatyczną rośliny.

PlantVoice został zaprojektowany do wykrywania tych anomalii w czasie rzeczywistym i wysyłania alertów do rolnika za pośrednictwem dedykowanej aplikacji. Działając „od wewnątrz" rośliny, system oferuje przewagę nad tradycyjnymi metodami zewnętrznymi: może zidentyfikować problem, gdy jest on jeszcze łagodny lub niewidoczny. Na przykład jabłoń dotknięta zarazą ogniową lub początkową inwazją mszyc może nie wykazywać objawów na liściach przez kilka dni, ale PlantVoice natychmiast wykryje różnicę w parametrach życiowych rośliny i zasygnalizuje alarm.

W praktyce firma proponuje zainstalowanie tych czujników na kilku roślinach wskaźnikowych na działce (zazwyczaj jedna roślina na pół hektara reprezentatywnego dla tego jednorodnego obszaru). Czujnik zbiera dane 24 godziny na dobę, wysyła je do chmury, gdzie sztuczna inteligencja przetwarza je, porównując je z modelami „zdrowej rośliny" i możliwymi stresami, i zwraca rolnikowi proste informacje: na przykład wskazanie „lekkiego stresu wodnego w miejscu" lub „możliwego ataku grzybów - sprawdź, czy nie ma szkodników". W połączeniu ze stacjami pogodowymi, PlantVoice może porównywać dane fizjologiczne z danymi klimatycznymi, aby rozróżnić, czy spadek turgoru jest spowodowany tylko suchym upałem, czy patogenem.

Rolą PlantVoice i podobnych rozwiązań jest zatem zwiększenie możliwości wczesnej diagnostyki. Pasuje to do zintegrowanego zarządzania: wczesne powiadomienie o ataku pozwala na wczesną interwencję, ograniczając problem. Na przykład, jeśli PlantVoice zasygnalizuje nienormalny stres, a rolnik odkryje początkową kolonię czerwonego przędziorka, może wypuścić drapieżniki lub podlać rośliny, zanim roztocze rozprzestrzeni się jak pożar. Sygnał ostrzegawczy podczas wilgotnego okresu może sprawić, że rolnik szybko sprawdzi parcha lub mączniaka rzekomego (choroby grzybowe), a także mszyce, które rozmnażają się w sprzyjających warunkach - umożliwiając mu selektywne leczenie tylko tam, gdzie jest to konieczne.

Z szerszej perspektywy technologie takie jak PlantVoice przyczyniają się do „rolnictwa precyzyjnego„: środki produkcji (woda, nawozy, pestycydy) są stosowane tylko wtedy, gdy są potrzebne, dzięki szczegółowym informacjom w czasie rzeczywistym. Zwiększa to zrównoważony rozwój: zmniejsza się ilość odpadów i unika się niepotrzebnych lub spóźnionych zabiegów.

Należy zauważyć, że PlantVoice jest opatentowanym i przetestowanym innowacyjnym projektem i jest jednym z pierwszych przykładów fitosanitarnych urządzeń IoT (Internet of Things) wprowadzanych bezpośrednio do tkanek roślinnych. W przyszłości prawdopodobnie zobaczymy podobne czujniki i sieci monitorowania fizjologicznego, które dosłownie sprawią, że rośliny będą „mówić". Rolnik w coraz większym stopniu będzie zarządzał danymi, a także roślinami, interpretując pulpity nawigacyjne i powiadomienia, aby zrozumieć, czego potrzebują uprawy.

Włączenie technologii takich jak PlantVoice do zarządzania szkodnikami oferuje ekscytujące perspektywy: wczesną diagnozę, ukierunkowaną i terminową interwencję, ograniczenie chemii oraz poprawę plonów i jakości. Roślina, dzięki tym czujnikom, sama staje się czujnikiem, wysyłając nam wiadomości o swoim stanie zdrowia. Pozwala nam to przejść od kontroli reaktywnej (interweniowanie, gdy uszkodzenia są jawne) do kontroli proaktywnej (zapobieganie uszkodzeniom poprzez interweniowanie przy pierwszych oznakach stresu).

Wskazówki dotyczące zrównoważonego zarządzania szkodnikami

Zrównoważone zwalczanie szkodników oznacza zrównoważenie potrzeby ochrony upraw z poszanowaniem środowiska, zdrowia i pożytecznych organizmów. Poniżej znajduje się kilka praktycznych wskazówek, skierowanych zarówno do profesjonalnych rolników, jak i amatorów, dotyczących radzenia sobie ze szkodnikami w sposób przyjazny dla środowiska i inteligentny:

1. Stały nadzór i wczesna identyfikacja: Często spaceruj po polu lub ogrodzie , uważnie obserwując rośliny. Naucz się rozpoznawać wczesne oznaki: małe kolonie mszyc pod zwiniętym liściem, kilka żółtych plamek ujawniających obecność przędziorka, mały otwór na owocu, mrówki wspinające się po pniu (często wskazujące na mszyce lub wełnowce wytwarzające spadzię). Im wcześniej szkodnik zostanie wykryty, tym łatwiej będzie go zwalczyć w ukierunkowany sposób. Zidentyfikuj organizm z pewnością: wiele środków zaradczych jest specyficznych (np. macerat czosnkowy może przeszkadzać mszycom, ale będzie bezużyteczny przeciwko grzybom lub gąsienicom; odwrotnie Bacillus thuringiensis działa na gąsienice, ale nie na mszyce). Jeśli nie masz pewności, skonsultuj się z ekspertem lub wyślij zdjęcia do służb fitosanitarnych lub specjalistycznych forów w celu uzyskania pomocy w identyfikacji. Prawidłowa identyfikacja jest pierwszym krokiem w zrównoważonym zwalczaniu szkodników, ponieważ pozwala uniknąć marnowania czasu i produktów na fałszywe cele.
2. Najpierw interwencje kulturowe i fizyczne: Gdy zauważysz obecność szkodnika, zastanów się, czy możesz zaradzić mu metodami mechanicznymi lub agronomicznymi. W przypadku kilku roślin w ogrodzie, często samo przycięcie zaatakowanej części (np. wypełnionych mszycami pędów wierzchołkowych), usunięcie jej z rośliny i zniszczenie, rozwiąże większość problemu. Można też ręcznie zgnieść małe grupy wełnowców, usunąć te na łodygach alkoholem i zmyć mszyce z róży wodą z mydłem. W ogrodzie warzywnym, jeśli zauważysz początkowe ataki stonki ziemniaczanej na ziemniakach, zbierz larwy ręcznie i zmiażdż jajniki na liściach (są one wyraźnie widoczne w pomarańczowych skupiskach): przy odrobinie cierpliwości możesz całkowicie uniknąć stosowania środków owadobójczych. Pamiętaj, że często szkodniki pojawiają się, ponieważ sprzyja im środowisko: skoryguj wszelkie złe praktyki (zbyt duże nawożenie azotem powoduje, że tkanki są miękkie i atrakcyjne dla mszyc; nadmierne podlewanie sprzyja ślimakom i grzybom; zbyt gęste wzory sadzenia tworzą wilgotne mikroklimaty, w których rozmnażają się szkodniki). Wietrz szklarnie, usuwaj chwasty, które mogą być siedliskiem szkodników. Zdrowe, czyste środowisko uprawy jest pierwszą linią obrony.
3. Promowanie bioróżnorodności i pożytecznych owadów: Zamień swoje pole lub ogród w mały, bogaty ekosystem: uwzględnij mieszane żywopłoty, dzikie kwiaty, ostoje ptaków i owadów. Na przykład żywopłot z roślin nektarodajnych (bzu czarnego, jeżyny, kopru włoskiego, lawendy itp.) przyciągnie bzygowate, pasożytnicze osy i biedronki; kwitnąca łąka u podnóża sadu karmi motyle i pożyteczne apoidy, ale także drapieżniki. Unikaj stosowania środków owadobójczych o szerokim spektrum działania, chyba że jest to absolutnie konieczne, a w każdym razie nigdy podczas kwitnienia (w celu ochrony pszczół i zapylaczy). Jeśli musisz stosować środki owadobójcze, preferuj produkty selektywne lub stosuj je w godzinach najmniejszej aktywności pożytecznych owadów (np. późnym wieczorem). Można również kupić i wypuścić pożyteczne owady: wiele firm sprzedaje larwy biedronek, chryzoprazy lub drapieżne roztocza w gotowych do użycia opakowaniach, które są szczególnie przydatne w szklarniach lub na cytrusach/roślinach ozdobnych. W małym ogrodzie warzywnym można stworzyć schronienia, takie jak małe hotele dla owadów (skrzynki z bambusowymi laskami, perforowane cegły, stosy słomy), które zapewnią schronienie chryzopsom, skorupkom i biedronkom w okresie zimowym, dzięki czemu będą one gotowe na wiosnę do obrony roślin.
4. Używaj produktów organicznych i łagodnych środków: Przed zastosowaniem syntetycznych cząsteczek chemicznych należy wypróbować środki organiczne. Jeśli inwazja jest nadal ograniczona, zabieg z użyciem miękkiego mydła może zlikwidować wiele mszyc i wełnowców bez zanieczyszczania środowiska. Jeśli masz gąsienice na kapuście lub pelargonii, użyj Bacillus thuringiensis, który wyeliminuje je bez wpływu na pszczoły lub inne owady. Oleje roślinne lub mineralne są dobre do zwalczania wełnowców i roztoczy, szczególnie zimą na roślinach owocowych. Maceraty, takie jak macerat z pokrzywy, mogą być rozpylane co tydzień jako środek zapobiegawczy na rośliny podatne na mszyce, zmniejszając prawdopodobieństwo ich zakorzenienia się (działają również jako łagodny nawóz dolistny). Odwar ze skrzypu, bogaty w krzemionkę, jest stosowany raczej w przypadku grzybów, ale wydaje się również poprawiać odporność liści na ataki roztoczy i owadów. Krótko mówiąc, wypróbuj zielone alternatywy, które masz pod ręką - często sprawdzają się one dobrze w ogrodach warzywnych i sadach, gdzie presja szkodników nie jest tak wysoka, jak w przypadku upraw ekstensywnych. Nie należy też lekceważyć efektu utrzymywania zdrowych roślin dzięki dobremu nawożeniu i zrównoważonemu podlewaniu: silna roślina lepiej znosi ataki, a w niektórych przypadkach aktywuje skuteczniejsze naturalne mechanizmy obronne (np. wydzielając lotne związki, które przyciągają drapieżniki mszyc po użądleniu).
5. Śledzenie i wyciąganie wniosków z pór roku: Każdy sezon rolniczy jest doświadczeniem. Zanotuj, kiedy pojawiły się pierwsze mszyce na różach, w którym miesiącu zeszłego roku miałeś problemy z muszką owocową na persymonie lub który okres był krytyczny dla przędziorka na fasoli szparagowej. Pozwoli ci to w następnym roku grać z wyprzedzeniem: ustawiać pułapki w tym czasie, częściej sprawdzać te rośliny, ewentualnie zastosować zapobiegawczy zabieg białym olejem, zanim wylęgną się jaja. Znajomość lokalnych sezonowych trendów szkodników jest bardzo cenna. Warto również zapoznać się z biuletynami fitopatologicznymi wydawanymi przez regionalne departamenty rolnictwa: często informują one, że „uwaga, w tym tygodniu spodziewany jest rój mszyc brzoskwiniowych" lub „w naszym regionie wzrasta liczba odłowów muszki oliwnej". Informacje te, w połączeniu z doświadczeniem zdobytym na polu, pozwolą zapobiec wielu inwazjom.
6. Interwencje chemiczne należy podejmować tylko wtedy, gdy jest to konieczne i w sposób ukierunkowany: Zrównoważony rozwój nie oznacza demonizowania jakichkolwiek chemicznych środków owadobójczych, ale ich rozsądne stosowanie. Jeśli zrobiłeś wszystko, co mogłeś, stosując naturalne środki, a problem jest nadal poważny (np. inwazja mączlika w szklarni, która deformuje wszystkie sadzonki, lub poważny atak karpia, który grozi zniszczeniem zbiorów jabłek), wybierz produkt ukierunkowany na tego szkodnika i zastosuj go zgodnie z instrukcjami na etykiecie. Należy użyć najbardziej selektywnego i najmniej trwałego środka dostępnego dla danego celu. Na przykład, w walce z mszycami, zamiast starszego fosforoorganicznego środka o szerokim spektrum działania, należy zastosować insektycyd oparty na naturalnych pyretrynach lub acetamiprydzie (który ma działanie ogólnoustrojowe, ale jest jednym z najmniej toksycznych dla pszczół, jeśli jest stosowany z zachowaniem środków ostrożności). Zabiegi należy przeprowadzać w odpowiednich warunkach: dobrze nawodnione rośliny (rośliny nie powinny być poddawane zabiegom, jeśli cierpią z powodu suszy), chłodna pogoda, brak wiatru, równomierne zwilżanie tam, gdzie jest to konieczne (na przykład delikatne opryskiwanie dolnej strony w przypadku roztoczy). Należy unikać mieszania wielu produktów, nie zwiększać dawek i przestrzegać okresów niedoboru na uprawach. W ten sposób interwencja chemiczna - choć nie idealna - będzie miała ograniczony wpływ i zapewni oszczędność produkcji. W międzyczasie należy kontynuować uzupełnianie metodami biologicznymi (po zabiegu, jeśli to możliwe, można ponownie zaludnić środowisko utylizatorami lub ponownie podłączyć feromony w zamieszaniu itp.)
7. Innowacje i kształcenie ustawiczne: Bądź na bieżąco z nowymi technikami i produktami. Każdego roku pojawiają się nowe produkty: nowe szczepy grzybów antagonistycznych, skuteczniejsze pułapki, odporne odmiany. Weź udział w lokalnych kursach lub konferencjach poświęconych zrównoważonemu rolnictwu lub śledź branżowe blogi i czasopisma. Na przykład, wykorzystanie dronów do dystrybucji kapsułek Trichogramma na polach kukurydzy jest niedawną innowacją, która upraszcza kontrolę omacnicy prosowianki w sposób przyjazny dla środowiska; nowe pułapki, które działają na energię słoneczną i wysyłają wiadomości tekstowe, gdy złapią kluczowego owada, stają się dostępne dla zaawansowanych technologicznie producentów owoców. Ważne jest zachowanie ciekawości i chęci do eksperymentowania na małą skalę (być może wypróbowanie innowacyjnej metody na części pola, w porównaniu z tradycyjnymi metodami). Zrównoważona obrona nie jest statyczna, ale ewoluuje wraz z badaniami. Narzędzia takie jak wspomniany wcześniej PlantVoice mogą stać się powszechne jutro - otwartość na ich integrację z zarządzaniem może mieć wpływ na wydajność i zmniejszenie wpływu na środowisko.

Ostatecznie zrównoważone zarządzanie szkodnikami wymaga nieco więcej uwagi i wiedzy niż intensywne rolnictwo chemiczne, ale korzyści jest wiele: zdrowsze rośliny, bogate ekosystemy wokół pola, niższe koszty pestycydów, brak szkodliwych pozostałości w jedzeniu i satysfakcja z pracy w zgodzie z naturą, a nie przeciwko niej. Dzięki odpowiedniej równowadze między zapobieganiem, monitorowaniem, kontrolą biologiczną i ukierunkowanymi interwencjami można utrzymać szkodniki poniżej progu szkodliwości i uzyskać obfite plony wysokiej jakości bez narażania środowiska.

Szkodniki roślin sadowniczych i upraw rolnych są integralną częścią śródziemnomorskiego agroekosystemu, ale dzięki wiedzy i odpowiednim strategiom możemy z nimi żyć, minimalizując szkody.

Od klasyfikacji naukowej po mądre wykorzystanie naturalnych antagonistów, od tradycyjnych technik po nowoczesne inteligentne czujniki, mamy teraz do dyspozycji szeroki zestaw narzędzi do odpowiedzialnej ochrony sadów i pól. Kluczem jest obserwowanie , rozumienie i interweniowanie: obserwowanie sygnałów, które dają nam rośliny i owady, rozumienie cykli biologicznych i interakcji ekologicznych oraz interweniowanie tylko wtedy, gdy jest to konieczne i za pomocą najbardziej odpowiednich środków. W ten sposób najlepiej zinterpretujemy naszą rolę jako opiekunów upraw, zapewniając zdrowe i obfite owoce przy jednoczesnym poszanowaniu równowagi w przyrodzie. Życzymy wszystkim udanych prac polowych i zrównoważonych zbiorów!